Rehber

Gayrimenkul Sözlüğü

Villa alırken veya satarken karşınıza çıkabilecek terimleri sade bir dille açıkladık. Aklınıza takılan bir terim mi var? Aramaya yazın, hemen bulun.

Terim Ara

A

Abaç (İnşaat terimi): İnşaat ve mimaride kemerlerin veya sütun başlıklarının üzerine oturan düz tabla, taşıyıcı bağlantı elemanı
Abat etmek: Bir taşınmazı, arsayı veya harabeyi imar ederek, bakımlı, mamur ve kullanılabilir hale getirme işlemi
Abidevi yapı: Anıtsal mimari niteliğe sahip, tarihi, sanatsal veya kültürel değeri yüksek, korunması zorunlu simge yapı
Abluka (Gayrimenkul hukuku/kamulaştırma bağlamı): Kamulaştırma ve gayrimenkul hukukunda bir parselin etrafının kamu veya özel mülklerce kapatılarak fiilen kullanılamaz veya ulaşılamaz hale getirilmesi durumu
Abonelik sözleşmesi: Gayrimenkulün kullanımı için elektrik, su, doğal gaz ve telekomünikasyon idareleriyle kullanıcı (kiracı/malik) arasında yapılan hizmet sözleşmesi
Acente: Gayrimenkul firmalarının veya geliştiricilerin ad ve hesabına belirli bir bölgede aracılık ve pazarlama faaliyetlerini yürüten yetkili temsilci
Acentelik sözleşmesi: Mülk sahibi veya inşaat firması ile acente arasında yapılan, pazarlama yetkilerini ve komisyon oranlarını belirleyen resmi sözleşme
Açık alan katsayısı: İmar planlarında yapılaşmaya katılmayan, yeşil alan ve meydan olarak bırakılması zorunlu alan oran göstergesi
Açık alan oranı: Bir parsel veya proje üzerinde bina oturum alanı dışında kalan bahçe, peyzaj ve sert zeminlerin toplam arsa alanına oranı
Açık artırma (Müzayede): Gayrimenkulün icra, mahkeme veya özel ihalelerde en yüksek peyi verene satılmasını sağlayan şeffaf satış yöntemi
Açık eksiltme: Kamu veya özel inşaat ihalelerinde işi en düşük bedelle yapmayı taahhüt eden yükleniciyi belirleme yöntemi
Açık ihale: Tüm isteklilerin teklif verebildiği, rekabete açık gayrimenkul satım veya inşaat yaptırma ihalesi usulü
Açık ipotek: Borç tutarının ileride kesinleşeceği durumlar için (kredi hatları gibi) tavan bedel belirlenerek tapuya konulan üst sınır ipoteği
Açık mutfak (Amerikan mutfak): Mutfak tezgahı ve pişirme alanının salon veya oturma odasıyla bütünleşik kurgulandığı mimari plan türü
Açık otopark alanı: Bina veya site parsellerinde üstü kapalı olmayan, parsellere veya ortak kullanıma tahsis edilmiş araç park yeri
Açık pazar değeri: Bir gayrimenkulün serbest piyasa koşullarında, baskı altında kalmadan nakit karşılığı satılabileceği makul piyasa değeri
Açık teras: Üstü kapalı olmayan, binanın en üst katında veya zemin basamaklarında yer alan açık kullanım alanı
Açık yüzme havuzu payı: Toplu yapılarda site sakinlerinin ortak kullanımına sunulan açık yüzme havuzunun arsa payına düşen ortak hissesi
Açıklama (Tapu sicilindeki belirtmeler/şerhler): Tapu kütüğünün beyanlar veya şerhler sütununa mülkiyetin durumunu veya kısıtlamalarını netleştirmek için düşülen resmi notlar
Açıklama şerhi: Tapu sicilinde hak sahipliğini veya kısıtlamaları üçüncü kişilere duyurmak amacıyla yapılan resmi belirtim/şerh kaydı
Ada: Çevresi yollar, caddeler, meydanlar, akarsular veya demiryolları gibi doğal ve yapay sınırlarla kaplı parseller topluluğu
Ada bazında imar: Müstakil parseller yerine bütün bir imar adasının tek bir proje olarak kentsel dönüşüme veya inşaata tabi tutulması yöntemi
Ada içi ortak alan: Bir imar adası içindeki parsellerin ortak kullanımına ayrılmış iç bahçe, otopark veya çocuk parkı gibi alanlar
Ada masrafı: Site veya ada yönetimlerinde, ortak altyapı ve peyzaj alanlarının bakımı için ada sakilerinden toplanan bütçe payı
Ada parsel sorgulama: TKGM sistemleri üzerinden bir taşınmazın coğrafi konumunu, sınırlarını ve harita verilerini ada/parsel numarasıyla sorgulama işlemi
Adaklama (Vakıf taşınmazları): Vakıf hukukunda bir mülkün veya gelirin belirli bir hayır amacına ya da kamu hizmetine ebedi olarak tahsis edilmesi
Ademi tahsis: Kamu taşınmazlarının önceden ayrıldığı kullanım amacından (örneğin okul alanından) çıkarılarak genel mülkiyete geçirilmesi işlemi
Adres Kayıt Sistemi (AKS): Nüfus ve Vatandaşlık İşleri tarafından binalara ve bağımsız bölümlere verilen standart adres kodlama ve takip altyapısı
Adres tespit davası: Tapuda veya resmi kayıtlarda adresi bulunamayan hak sahiplerinin mahkeme kanalıyla resmi ikametgahının belirlenmesi davası
Afet Evleri: Devlet tarafından doğal afetzedeler için inşa edilen, özel mülkiyet ve devir kısıtlamalarına tabi olabilen konutlar
Afet riski altındaki alan: 6306 sayılı kanun kapsamında zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybı riski taşıyan, Bakanlar Kurulunca ilan edilen bölge
Afişleme / Afiş hakları: Bir mülkün dış cephesine, balkonuna veya arsasına satılık/kiralık pankartı veya ticari reklam panosu asma yasal yetkisi
Aharlar (Vakıf hukuku): Vakıf hukukunda vakıf taşınmazların üçüncü kişilere kiralanması, devredilmesi veya mülkiyet katmanlarının düzenlenmesi esasları
Ahşap karkas imalatı: Geleneksel veya ekolojik yapılarda taşıyıcı dikme ve kirişlerin ahşap malzemeyle yapılması işlemi
Ahşap karkas yapı: Taşıyıcı iskeleti tamamen ahşap elemanlardan (dikme ve kiriş) oluşan, depreme dayanıklı ekolojik yapı türü
Ahz-u kabz yetkisi (Tapuda bedel tahsil yetkisi): Vekaletnamelerde vekilin tapu satışı veya diğer işlemler sonucunda oluşan satış bedelini ve parayı elden veya bankadan teslim alma/tahsil etme yetkisi
Aile konutu: Eşlerin bütün yaşam faaliyetlerini gerçekleştirdikleri, evlilik birliği devam ettiği sürece hukuken özel korumaya sahip ana ikametgah
Aile konutu şerhi: Eşlerden birinin, diğer eşin açık rızası olmadan evi satmasını, kiralamasını veya ipotek ettirmesini önleyen yasal tapu şerhi
Aile vakfı taşınmazları: Belirli bir ailenin üyelerinin geçimini veya eğitimini sağlamak üzere tahsis edilmiş, özel statülü vakıf mülkleri
Aitlik belgesi: Bir taşınmazın veya üzerindeki yapının belirli bir kişiye ait olduğunu gösteren idari veya hukuki sahiplik belgesi
Akıllı ev sistemleri (Otomasyon altyapısı): Aydınlatma, iklimlendirme, güvenlik ve panjurların uzaktan veya senaryolarla kontrol edilmesini sağlayan bina altyapısı
Akit (Sözleşme): Tapu müdürlüğünde veya resmi makamlarda taraflar arasında yapılan, hukuki sonuç doğuran resmi anlaşma
Akit tablosu (Tapu senedinin temeli): Tapu müdürlüğünde düzenlenen, işlemin detaylarını ve tarafların imzalarını içeren resmi satış/devir senedi
Akitli işlemler: Tapu müdürlüğünde resmi memur huzurunda iki veya çok taraflı olarak yapılan mülkiyet devri, ipotek, trampa gibi işlemler
Akitsiz işlemler: Tapu müdürlüğünde tek taraflı beyana veya idari/yargısal karara dayanarak yapılan tescil, terkin veya intikal gibi işlemler
Aktif değer (Aktif varlık): Bir kişinin veya şirketin bilançosunda yer alan, ekonomik değere ve nakit potansiyeline sahip gayrimenkul varlığı
Aktüeryal değerleme: Gayrimenkul finansmanında risk, yaş, demografi ve gelecek nakit akışlarına dayalı istatistiksel ve finansal değerleme hesabı
Akustik raporu (Binalarda ses yalıtımı yönetmeliği): Yapı ruhsatı aşamasında binaların ses ve gürültü yalıtım standartlarına uygunluğunu gösteren zorunlu teknik rapor
Alacak ipoteği: Mevcut ve miktarı belirli bir alacağın ödenmesini güvence altına almak için tapu kütüğüne konulan kesin ipotek türü
Alan (Yüzölçümü): Bir parselin, arsanın veya bağımsız bölümün yatay düzlemdeki metrekare cinsinden toplam büyüklüğü
Alan hesaplama metodolojisi: Gayrimenkulün brüt, net, süpürülebilir ve ortak alan metrekaratlarının ulusal ve uluslararası standartlara göre ölçülme tekniği
Alçak katlı konutlar: Genellikle zemin + 3 veya 4 katı geçmeyen, yatay mimari prensibiyle tasarlanmış konut projeleri
Alçıpan bölme duvar: İç mekan mimarisinde taşıyıcı olmayan, oda ayrımlarını sağlamak için kullanılan hafif ve pratik duvar imalatı
Alıcı (Müşteri/Yatırımcı): Gayrimenkulün mülkiyetini veya kullanım hakkını bir bedel karşılığında devralan taraf
Alıcı komisyonu: Gayrimenkul alım işlemi sonrasında alıcının emlak danışmanına/brokerına ödediği yasal hizmet bedeli
Alıcı temsilciliği: Emlak danışmanının satıcıyı değil, doğrudan alıcının çıkarını koruyarak ona uygun mülk bulma ve pazarlık yapma hizmeti
Alım satım harcı (Tapu harcı): Gayrimenkul devirlerinde beyan edilen satış bedeli üzerinden devlete ödenen yasal vergi/harç oranı
Alım satım vaadi sözleşmesi: Mülkün ilerideki bir tarihte belirlenen bedelle satışının yapılacağını garanti altına alan noter onaylı ön sözleşme
Alış fiyatı: Bir gayrimenkulün alıcısı tarafından fiilen ödenerek satın alındığı nihai nakit bedel
Alıştırma süresi (Mülk teslimi): Yeni tamamlanan projelerde veya ticari mülklerde teslim sonrası teknik sistemlerin ve işletmenin sorunsuz çalışmaya geçiş evresi
Alışveriş caddesi (Perakende gayrimenkulü): Cadde üzeri mağazacılığın yoğunlaştığı, yaya trafiği ve ticari kira getirisi yüksek periyodik perakende bölgesi
Alışveriş merkezi (AVM) yönetimi: Ticari gayrimenkulde kiracı karması, ortak alan giderleri, pazarlama ve işletmenin profesyonelce idare edilmesi
Altyapı: Gayrimenkulün kullanıma uygun olması için gereken yol, su, kanalizasyon, elektrik, doğal gaz ve haberleşme ağlarının tamamı
Altyapı katılım payı: Belediyelerin sunduğu yol, kanalizasyon ve su altyapı hizmetleri karşılığında mülk sahiplerinden tahsil ettiği yasal pay
Altyapı yatırımları: Bir bölgenin değerini doğrudan artıran ulaşım, enerji, arıtma ve iletişim şebekelerine yapılan kamu veya özel sektör harcamaları
Alüminyum doğrama sistemleri: Dış cephe, pencere ve vitrin sistemlerinde kullanılan yüksek mukavemetli ve ısı yalıtımlı profil doğramaları
Alveol (Mimari ve arazi terimi): Mimari tasarımlarda hücresel boşluk yapısı veya arazideki küçük çukurluk/girinti formları
Amanat (Eski tapu terimi): Eski tapu kayıtlarında resmi tescil öncesi geçici olarak emanete alınan veya şarta bağlı tutulan kayıtlar
Amortisman: Gayrimenkulün veya bina elemanlarının zamanla aşınması, yıpranması sonucu oluşan değer kaybının mali hesaplaması
Amortisman süresi (Geri dönüş süresi): Bir gayrimenkulün satın alma bedelinin, elde edilen kira gelirleriyle kaç yılda kendini geri ödeyeceğini gösteren finansal oran
Ana gayrimenkul: Kat mülkiyetine veya kat irtifakına konu olan arsa ile üzerindeki yapının tamamı
Anahtar teslim (Turn-key): İnşaatın tüm imalatları, dekorasyonu ve ruhsatları tamamlanmış olarak taşınmaya hazır halde teslim edilmesi modeli
Anahtar teslim sözleşmesi: Müteahhidin yapıyı eksiksiz ve kullanıma hazır şekilde teslim etmeyi, işverenin ise toplam bedeli ödemeyi üstlendiği inşaat kontratı
Anapara (Mortgage/Kredi bağlamı): Konut kredisinde faiz, masraf ve vergiler hariç tutulan, borçlanılan asıl kredi tutarı
Anapara ipoteği: Borç miktarı baştan net olarak belirli olan alacaklar için tapu kütüğüne işlenen resmi ipotek türü
Anatüzük (Kooperatif/Site yönetimi): Kooperatiflerin veya büyük site yerleşimlerinin işleyiş, organ ve sorumluluklarını belirleyen ana kurallar metni
Anayapı: Kat mülkiyetine konu olan ana gayrimenkulün sadece inşa edilmiş bina/yapı kısmı
Anıt bina: Tarihi, mimarı veya estetik değeri sebebiyle Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından tescil edilen yapı
Anıtlar yüksek kurulu kararları: Tescilli tarihi binalar ve sit alanlarındaki inşaat, tadilat ve restorasyon şartlarını belirleyen bağlayıcı kararlar
Ankastre set (Mülk demirbaşı): Mutfak dolaplarına entegre edilmiş ocak, fırın, davlumbaz gibi mülkün demirbaşı kabul edilen cihazlar
Ankesör alanı: Binalarda veya kamusal alanlarda ortak haberleşme ve teknik cihaz yerleşimi için ayrılmış özel cepler
Ankesörlü alan (Ticari gayrimenkul): İş merkezleri ve kamu binalarında iletişim aygıtları veya ortak büfeler için ayrılmış niş/geçiş alanları
Anlaşmalı banka (Proje kredilendirme): İnşaat projelerinde müteahhit ile özel konut kredisi oranları ve ekspertiz kolaylığı için anlaşan finans kurumu
Anlaşmalı tahliye: Mülk sahibi ile kiracının karşılıklı mutabakata vararak kira sözleşmesini sonlandırması ve mülkü boşaltması
Anlaşmalı tapu devri: İhtilaf olmaksızın alıcı ve satıcının şartlarda uzlaşarak tapuda gerçekleştirdikleri rızai devir işlemi
Antrepo (Lojistik gayrimenkul): Gümrük gözetimi altındaki malların muhafaza edildiği, lojistik vasıflı ticari depolama gayrimenkulü
Apart otel: Otel hizmeti sunan ancak bağımsız daire mimarisine ve mutfak ekipmanına sahip konaklama tesisi mülkü
Apartman: İçinde birden fazla bağımsız konut veya iş yeri barındıran çok katlı bina
Apartman yönetim planı: Apartmanın kullanım kurallarını, ortak gider paylaşımlarını belirleyen ve tüm kat maliklerini bağlayan tapudaki resmi sözleşme
Apartman yönetimi: Kat Malikleri Kanunu'na göre bina ortak alanlarının idaresi, bakımı ve kararların alınması için oluşturulan kurul/yönetici
Aplikasyon: Kadastro haritasındaki parsel köşe noktalarının zeminde kazık veya işaretlerle birebir yer tespitinin yapılması
Aplikasyon krokisi: Parselin zemin üzerindeki sınırlarını ve boyutlarını gösteren kadastro müdürlüğü onaylı resmi teknik kroki
Aracı (Broker/Danışman): Gayrimenkul alım, satım ve kiralama süreçlerinde tarafları bir araya getiren lisanslı profesyonel
Aracılık sözleşmesi: Emlak danışmanı ile mülk sahibi veya alıcı arasında yapılan, hizmetin kapsamını ve komisyon oranını belirleyen kontrat
Arayıcı (Emlak arayan portföy): Emlak danışmanının veri tabanında bulunan, belirli kriterlere göre satın almak veya kiralamak üzere mülk arayan müşteri
Arazi: Sınırları yeterli araçlarla belirlenmiş, yerleşim alanı dışında kalabilen genel toprak parçası
Arazi geliştirme: Ham toprağın imar, altyapı, proje ve hukuki süreçlerden geçirilerek yüksek değerli inşaat alanına dönüştürülmesi süreci
Arazi kullanım planlaması: Toprağın sürdürülebilir şekilde konut, sanayi, tarım veya koruma alanı olarak idari haritalarla belirlenmesi
Arazi toplulaştırması: Parçalanmış, şekilsiz tarım arazilerinin verimliliği artırmak amacıyla devlet eliyle birleştirilip yeniden düzenlenmesi
Arazi vergisi: Belediyeler tarafından henüz arsa vasfı kazanmamış araziler için her yıl tahsil edilen emlak vergisi
Arka bahçe mesafesi (Çekme mesafesi): Binanın arka parsel sınırına olan, imar yönetmeliklerine göre bırakılması zorunlu minimum mesafe
Aroma bahçeleri (Peyzaj/Site ortak alanı): Site ve konut projelerinde özel kokulu bitkilerle tasarlanmış ortak peyzaj ve dinlenme alanı
Arsa: Belediye sınırları içinde imar planı yapılmış, parselasyonu tamamlanmış ve inşaat yapımına yasal olarak hazır arazi parçası
Arsa bedeli endeksi: Belirli bölgelerdeki arsa metrekare değerlerinin zaman içindeki artış ve değişim grafiğini gösteren endeks
Arsa payı: Bağımsız bölümün, ana gayrimenkulün toplam arsa yüzölçümündeki oransal hisse payı
Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi (Kat karşılığı): Arsa sahibinin arsa paylarını devretmesi, müteahhidin ise bunun karşılığında bağımsız bölüm inşa edip teslim etmesi esasına dayanan sözleşme
Arsa payının düzeltilmesi davası: Kat mülkiyetinde bağımsız bölümlerin değerleriyle orantısız şekilde hatalı belirlenen arsa paylarının mahkemece yeniden düzenlenmesi davası
Arsa spekülasyonu: Gelişme potansiyeli yüksek bölgelerdeki arsaları, sadece ilerideki değer artışından kazanç sağlamak amacıyla satın alma stratejisi
Arsa stoku: Geliştiricilerin veya kamu kurumlarının gelecekteki projeler için ellerinde tuttukları ham veya imarlı arsa toplamı
Arsa üretimi: Belediye ve idarelerin imar planı uygulamalarıyla ham arazileri inşaata hazır arsa niteliğine dönüştürmesi
Arsa vasfı: Bir taşınmazın resmi kayıtlarda inşaat yapmaya uygun "arsa" niteliğinde tescilli olması durumu
Arşiv onaylı tapu kayıt örneği: Tapu müdürlüğü arşivlerindeki dayanak belgeleriyle birlikte çıkartılan, resmi mühürlü geçmiş tapu kaydı dökümü
Asansör işletme yönetmeliği: Binalardaki asansörlerin yıllık periyodik kontrollerini, yeşil etiket zorunluluğunu ve bakım standartlarını düzenleyen mevzuat
Asbest raporu (Kentsel dönüşüm yıkım öncesi): Eski binaların yıkım ruhsatı öncesinde çevre ve insan sağlığı için asbest içerip içermediğini doğrulayan rapor
Asfalt katılım payı (Belediye yol harcı): Belediyelerin yeni yol ve asfalt yapımı gerekçesiyle gayrimenkul sahiplerinden tahsil ettiği yasal katılım payı
Asgari levazım bedeli: Başkasının arsasına iyiniyetle yapı yapan kişinin, yapı malzemelerinin en az maliyet değeri üzerinden tazmin edilmesi
Asgari metrekare kriterleri: İmar yönetmeliklerine göre konut veya dükkan bağımsız bölümlerinin taşıması gereken minimum alan sınırları
Asıl taşınmaz: Eklentilerin veya bağlı hakların ait olduğu ana gayrimenkul kaydı
Askeri bölge şerhi: Taşınmazın askeri güvenlik veya yasak bölge sınırları içerisinde kaldığını gösteren tapu kısıtlama beyanı
Askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgeleri (Tapu tahdidi): Ülke güvenliği nedeniyle yabancıların veya yetkisiz kişilerin gayrimenkul edinimine kısıtlama getirilen alanlar
Asma kat: Binanın zemin katı ile birinci katı arasında yer alan, içten merdivenle zemin kata bağlı yarım kat mimarisi
Asma kat emsal hesabı: Asma katın taban alanının belirli oranları aşması durumunda toplam inşaat alanına (emsale) dahil edilmesi hesabı
Asma tavan: Tavan altından sarkan, tesisatları gizleyen ve estetik/akustik sağlayan ikincil tavan kaplaması
Asosye (Ortak mülkiyet bağlamı): Mülkiyet hakkına ortak olan, hissedar veya paydaş statüsündeki kişi
Aşırı yararlanma (Gabin - Gayrimenkul satışında): Taraflardan birinin diğerinin zor durumundan veya tecrübesizliğinden yararlanarak gayrimenkulü fahiş değer farkıyla satması/alması durumu
Atak (İnşaat/Proje aşaması): Proje uygulamasında inşaatın hızlandırıldığı veya belirli bir hakediş aşamasına geçildiği operasyonel süreç
Atık su arıtma tesisi ortak alanı: Büyük site veya endüstriyel tesislerde evsel ve endüstriyel atık suların arıtılması için ayrılmış ortak tesis alanı
Atık su bağlantı bedeli: Kanalizasyon şebekesine bağlantı yapılması karşılığında su ve kanalizasyon idarelerine ödenen resmi harç
Atıl mülk: Atıl durumda kalan, ekonomik veya fiziki olarak kullanılmayan, gelir getirmeyen atıl gayrimenkul
Atipik sözleşme (Gayrimenkul hukuku): Kanunda doğrudan ismi ve kuralları düzenlenmemiş, tarafların ihtiyaca göre özel olarak kurguladığı karma gayrimenkul sözleşmeleri
Avam proje: Uygulama projesinden önce hazırlanan, binanın kütlesini ve mekânsal kurgusunu gösteren mimari ön taslak proje
Avanslı aidat: Site ve apartmanlarda gelecekte yapılacak büyük bakımlar veya işletme bütçesi için kat maliklerinden önceden toplanan aidat
Avlu: Etrafı binalarla veya duvarlarla çevrili, üstü açık iç bahçe veya orta mekan
Aydınlatma muvafakatnamesi: Komşu bina veya parselin ışık ve hava almasını engellemeyecek şekilde yapılaşma için verilen resmi izin belgesi
Ayıbın ihbarı (Gayrimenkul satış ve kira sonrası): Mülkte ortaya çıkan gizli veya açık kusurların dürüstlük kuralı çerçevesinde satıcıya/kiraya verene resmi olarak bildirilmesi
Ayıplı ifa: Gayrimenkulün sözleşmede veya projede vaat edilen niteliklere aykırı, kusurlu veya eksik olarak teslim edilmesi
Ayıplı mal (Konut satışında ayıplı imalat): Maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikleri bulunan, standartlara uygun olmayan konut veya bağımsız bölüm
Ayırma (İfraz): Tek bir parselin imar kanununa uygun olarak birden fazla yeni parsele ayrılması işlemi
Ayırma harcı: İfraz işlemi sırasında tapu kütüğünde yapılan yeni tesciller için devlete ödenen yasal harç
Ayni hak: Eşya ve taşınmaz üzerinde doğrudan doğruya hakimiyet sağlayan ve herkese karşı ileri sürülebilen mutlak yasal hak
Ayni sermaye (Şirkete gayrimenkul konulması): Nakit yerine gayrimenkul mülkiyetinin veya ayni hakların bir şirkete sermaye olarak konulması işlemi
Ayni yardım (Kentsel dönüşüm): Kentsel dönüşüm sürecinde hak sahiplerine nakit yerine kira yardımı, geçici konut verilmesi gibi ayni destekler
Ayrık nizam: Binaların komşu parsellerdeki yapılara bitişik olmadan, Dört bir yanından çekme mesafesi bırakılarak inşa edilmesi kuralı
Ayrık nizam ikiz yapı: Yan yana iki bağımsız binanın tek bir ortak duvarla birleştiği, diğer taraflarının açık olduğu yapı düzeni
Ayrık nizam yapılaşma: İmar planında ayrık nizam olarak belirlenmiş alanlarda uygulanan yapı düzeni
Azami imar hakkı: Bir arsa üzerine uygulanabilecek en yüksek taks, kaks (emsal) ve yükseklik sınırlarının tamamı
Azami kat yüksekliği: İmar planında bir arsa üzerine inşa edilecek binanın belediyece izin verilen en yüksek kat sayısı veya dikey metresi
Azami kira artış oranı (TÜFE sınırı): Yasal olarak yenilenen kira sözleşmelerinde uygulanabilecek en yüksek artış tavanı (12 aylık TÜFE ortalaması)
Azınlık hissesi (Gayrimenkul ortaklığında): Hisseli bir gayrimenkulde veya gayrimenkul yatırım ortaklığında %50'den az kontrol hakkı sunan pay oranı
Azil (Vekaletnameden azil): Mülk sahibinin daha önce verdiği vekaletnamedeki temsil yetkisini tek taraflı olarak iptal etmesi işlemi
Azil şerhi (Tapu sicil müdürlüğüne bildirim): Vekalet yetkisinin iptal edildiğine dair noterden tapu kütüğüne işlenen resmi engelleme kaydı
Azilname: Vekalet yetkisinin sonlandırıldığını gösteren ve tapu müdürlüğüne/vekle bildirilen noter onaylı resmi belge
Azimet hakkı (Geçiş hakkı bağlantılı): Bir taşınmaza ulaşmak için komşu parsel üzerinden geçiş yapma imkanı sağlanan irtifak hakkı türü

B

Bağımsız bölüm: Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş bir yapıda ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya elverişli olan daire, dükkan, büro gibi bölümler
Bağımsız bölüm numarası: Mimari projede ve tapu kütüğünde her bir bağımsız bölüme verilen resmi sıra numarası (Örn: Daire No: 5)
Bağımsız bölüm planı: Bağımsız bölümün iç mekan dağılımını, süpürülebilir alanlarını ve duvar sınırlarını gösteren mimari kroki
Bağımsız mülkiyet: Bir taşınmazın tek bir kişiye ait olması ve üzerinde başka bir hissedarın bulunmaması durumu (Müstakil mülkiyet)
Bağışlama (Hibe - Tapuda mülk devri): Bir gayrimenkulün mülkiyetinin karşılıksız olarak başka bir kişiye tapuda resmi olarak devredilmesi işlemi
Bağışlama vaadi: Bir taşınmazı ileride bağışlayacağını taahhüt eden ve noter kanalıyla yapılan resmi ön sözleşme
Bağlayıcı olmayan teklif (LOI - Letter of Intent): Ticari gayrimenkul alım veya kiralama süreçlerinde nihai sözleşme öncesi niyet beyan eden ön teklif mektubu
Bahçe katı: Binanın zemin veya bodrum katında yer alan, doğrudan bahçeye açılan veya bahçe kullanımına sahip konut katı
Bahçe kullanım hakkı (Tahsisli ortak alan): Yönetim planı veya tapu kaydı ile sadece belirli bir bağımsız bölümün kullanımına bırakılmış ortak bahçe alanı
Bahçeli ev: Kendine ait özel müstakil bahçesi veya arsa alanı bulunan konut tipi
Bakım ve onarım giderleri (Aidat kalemi): Sitenin veya apartmanın fiziksel kondisyonunu korumak için periyodik yapılan tamirat ve bakım harcamaları
Balkon (Net/Brüt metrekare ilişkisi): Bağımsız bölüme dahil olan, net alanda süpürülebilir, brüt alanda ise duvarlar ve paylarla hesaplanan açık/yarı açık mekan
Banka ekspertizi: Bankanın konut kredisi tahsis etmeden önce mülkün piyasa değerini ve yasal durumunu tespit ettirdiği lisanslı değerleme raporu
Banka garantili ödeme planı: İnşaat projelerinde alıcının taksitli ödemelerinin veya teslimatının banka garantörlüğü altına alınması sistemi
Banka ipoteği: Kullanılan kredinin teminatı olarak banka lehine tapu kütüğüne işlenen resmi rehin kaydı
Banka konut kredisi: Bireylerin konut alımını finanse etmek amacıyla bankalardan taşınmaz ipoteği karşılığında aldığı uzun vadeli kredi
Banka mülkü (İcra/İhale yoluyla satışta): Kredi borcunun ödenmemesi sebebiyle banka mülkiyetine geçen ve banka tarafından satışa çıkarılan gayrimenkul
Baraka (Gecekondu/Gayriyasal yapı vasfı): Ruhsatsız, imarsız ve geçici malzemelerle yapılmış, standart konut vasfı taşımayan iptidai yapı
Basit onarım (İmar kanununa göre ruhsat gerektirmeyen tadilat): Binanın taşıyıcı unsurlarını etkilemeyen boya, badana, sıva, derz ve çatı tamiri gibi ruhsat gerektirmeyen tadilatlar
Başlangıç kirası: Kira sözleşmesinin imzalandığı tarihte taraflarca serbestçe belirlenen ilk dönem kira bedeli
Başvuru fişi (Tapu randevu ve işlem takip belgesi): Tapu müdürlüğüne yapılan işlem başvurusu sonrası verilen, takip numarasını içeren resmi evrak
Başvuru numarası (WebTapu): WebTapu sistemi üzerinden başlatılan tapu işlemleri için üretilen ve takip sağlanan dijital başvuru kodu
Bataryalar ve armatürler (Mülk teslim standardı): Konut teslimlerinde banyo ve mutfakta yer alan musluk, batarya ve duş takımlarının standart ekipman kalitesi
Batık mülk (Negatif özkaynaklı gayrimenkul): Üzerindeki toplam ipotek ve borç miktarı, güncel piyasa değerinin üzerine çıkmış olan taşınmaz
Baza alanı (Alışveriş merkezi podyum katı): Yüksek kulelerin veya rezidansların altında yer alan, geniş tabanlı ticari ve mağaza katları
Bedel takdiri (Kamulaştırma veya değerleme): Kamu idarelerince veya mahkeme bilirkişilerince mülkün kamulaştırma ya da satış bedelinin tespiti işlemi
Bedelsiz devir (Kamuya terk): İmar uygulamalarında parsel sahibinin kanuni oranlar dahilinde arsa payını bedelsiz olarak yola, yeşil alana terk etmesi
Bedelsiz yola terk: İmar planının uygulanabilmesi için parselin yola isabet eden kısmının tapudan bedelsiz olarak terkin edilmesi
Belediye emlak vergisi değeri (Rayiç bedel): Belediyelerce binalar ve arsalar için asgari matrah oluşturmak üzere belirlenen resmi emlak değeri
Belediye encümeni kararı (İfraz/Tevhit ve yıkım kararları): İmar uygulamaları, parselasyon, ruhsatsız yapı yıkımı veya idari para cezaları için alınan bağlayıcı belediye kararı
Belediye imar durumu belgesi: Bir parselin imar planındaki kullanım amacını, emsalini, kat yüksekliğini ve çekme mesafelerini gösteren resmi belge
Belediye imar planı: Belediye sınırları içerisindeki alanların yapılaşma, yol, park ve kullanım amacını belirleyen onaylı planlar
Belediye rüçhan hakkı: Belediyelerin belirli alanlardaki taşınmaz satışlarında öncelikli satın alma yasal hakkı
Belgeleme (Tapu arşiv araştırması): Eski tapu kayıtlarının, tedavül belgelerinin ve dayanak arşiv dosyalarının incelenip belgelenmesi
Belirli süreli kira sözleşmesi: Süresi baştan net olarak belirlenmiş (örneğin 1 yıl) ve sürenin bitimiyle şartlara bağlanan kira kontratı
Belirsiz süreli kira sözleşmesi: Bitiş tarihi belirlenmemiş, taraflarca feshedilene kadar geçerliliğini koruyan kira sözleşmesi
Belirtmeler sütunu (Tapu kütüğündeki beyanlar hanesi): Tapu kütüğünde taşınmazın hukuki ve fiili durumuna ilişkin (kentsel dönüşüm, mimari özellikler vb.) notların yazıldığı sütun
Benzer mülkler analizi (Emsal karşılaştırma yöntemi): Gayrimenkul değerlemesinde, hedef mülke yakın konumdaki emsal mülklerin satış fiyatlarının karşılaştırılması metodu
Beraber mülkiyet (İştirak halinde mülkiyet): Birden fazla kişinin bir mülk üzerinde payları ayrılmaksızın ortaklaşa mülkiyet sahibi olması (Elbirliği mülkiyeti)
Berat (Vakıf taşınmazı tahsis belgesi): Osmanlı'dan günümüze vakıf taşınmazlarının kullanım, yönetim ve tahsisini belirleyen tarihi yetki belgesi
Besihane vasıflı gayrimenkul: Tapu kaydında ve ruhsatında büyükbaş veya küçükbaş hayvan yetiştiriciliği ve besicilik amacına ayrılmış tarımsal yapı
Beyanlar hanesi (Tapu kütüğü): Taşınmazın üzerindeki eklentilerin, mülkiyet kısıtlamalarının ve özel durumların belirtildiği tapu kütük sütunu
Beyanname (Vergi ve tapu beyanları): Emlak vergisi, tapu harcı veya gelir vergisi için mükellef tarafından resmi makamlara sunulan yazılı bildirim
Bezeme (Anıt bina/Tescilli yapı mimarisi): Tarihi ve anıtsal binaların iç ve dış cephelerinde bulunan sanatsal süsleme, kabartma ve dekoratif detaylar
Bileşik faiz (Gayrimenkul finansmanı): Gayrimenkul yatırımlarının finansmanında faizin anaparaya eklenerek yeniden faizlendirilmesi esası
Bileşik gayrimenkul endeksi: Konut, ticari ve arsa piyasalarındaki fiyat değişimlerini tek bir bütünleşik göstergede toplayan endeks
Bina: Karada ve suda, kendi başına kullanılabilen, üstü kapalı ve insanların içine girmesine elverişli sabit yapı
Bina akustik belgesi: Binanın gürültü yalıtımı ve ses geçirmezlik standartlarını doğrulayan resmi performans belgesi
Bina kimlik sistemi (BKS): Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından binalara takılan, binanın teknik ve ruhsat bilgilerini QR kodla sunan plaka sistemi
Bina ortak alanı: Kat maliklerinin tamamının ortak mülkiyetinde olan merdivenler, asansörler, sığınak, çatı ve giriş holü gibi alanlar
Bina otomasyon sistemi: Binadaki iklimlendirme, yangın, güvenlik ve enerji sistemlerini tek bir merkezden yöneten akıllı yazılım/donanım
Bina sismik izolatörü: Deprem anında binanın sallantısını emerek yapının zarar görmesini engelleyen kolon altı izolasyon teknolojisi
Bina tamamlanma sigortası (Maketten satışlar için zorunlu sigorta): Müteahhidin iflası veya işi bırakması durumunda alıcıların ödemelerini ve projeyi güvenceye alan sigorta ürünü
Bina yaşı (Amortisman ve yıpranma hesabı): Yapının ruhsat/iskan tarihinden itibaren geçen süre; fiziki yıpranma ve değerleme hesaplarında temel parametredir
Bina yönetim kurulu: Kat malikleri kurulunca seçilen ve binanın işletilmesi, bakımı ile karar almasından sorumlu idari organ
Birim değer (Metrekare satış veya kira fiyatı): Gayrimenkulün toplam fiyatının toplam kullanım alanına bölünmesiyle elde edilen metrekare fiyatı
Birim fiyat analiz metodu: İnşaat maliyetlerinin her bir imalat kaleminin (beton, demir, işçilik) birim fiyatı üzerinden hesaplanması yöntemi
Birim pay (Kat mülkiyetinde arsa payı oranı): Her bir bağımsız bölümün ana taşınmazın arsa alanından aldığı yasal pay yüzdesi
Birleşik parsel: İfraz veya tevhit işlemleriyle sınırları yeniden çizilerek tek bir bütüne dönüştürülmüş parsel
Bitişik nizam: Binaların komşu parseldeki binalara en az bir veya iki yanından tamamen bitişik olarak inşa edildiği yapı düzeni
Bitişik nizam yapılaşma: İmar planında bitişik nizam olarak işaretlenmiş, çekme mesafesi olmadan yan yana bitişik bina yapım kuralı
Blok (Site içi apartman yapı grubu): Büyük site projelerinde kendi içinde bağımsız girişleri ve yönetimi olan her bir ana apartman yapısı
Blok nizam: İmar planında uzunluğu ve derinliği belirlenmiş, blok halinde inşa edilen yapı düzeni
Bloke çek (Tapu devrinde güvenli ödeme yöntemi): Tapu devri sırasında satış bedelinin ödenmesini garanti altına alan, banka tarafından tutarı bloke edilmiş çek
Bodrum kat: Taban döşemesi su basman kotunun altında kalan, tamamen veya kısmen toprak altında bulunan kat
Boğaz hattı imar kanunu mevzuatı: İstanbul Boğaziçi alanındaki yapılaşmayı, yeşil alanları ve tarihi dokuyu korumak için uygulanan özel imar kanunu
Borç senedi: Gayrimenkul alım satımında veya finansmanında borçlunun belirli bir tutarı ödeyeceğini taahhüt ettiği kambiyo senedi
Borçlar Kanunu (Kira ve satış hukuku bağlamı): Gayrimenkul satış vaadı, kira sözleşmeleri, depozito ve tahliye esaslarını düzenleyen temel kanun mevzuatı
Boş mülk (Vakant portföy): İçinde kiracı veya malik bulunmayan, hemen kullanıma veya kiralamaya hazır gayrimenkul
Boş mülk oranı (Vacancy rate): Bir bölgedeki veya portföydeki toplam gayrimenkuller içinde boş duranların oransal yüzdesi
Boşaltma emri (Tahliye emri): Mahkeme kararına dayanarak icra dairesi tarafından kiracıya veya işgalciye mülkü terk etmesi için gönderilen resmi ihbar
Boşaltma tazminatı: Kira sözleşmesinin süresinden önce haklı sebep olmaksızın feshedilmesi durumunda ödenen tazminat
Boyutlandırma (Aplikasyon/Kadastro): Parsel sınırlarının ve binaların yatay ve dikey ölçülerinin kadastro haritalarına ve zemine aktarılması
Bölge imar planı: Metropol veya bölge ölçeğinde uzun vadeli arazi kullanım stratejilerini belirleyen üst ölçekli imar planı
Bölgesel değerleme endeksi: Belirli bir il, ilçe veya mahalledeki gayrimenkul fiyat artış ve azalışlarını gösteren istatistiksel veri endeksi
Bölme duvar: Mekanları birbirinden ayırmak amacıyla inşa edilen, binada taşıyıcı yük üstlenmeyen iç duvar imalatı
Bölümleme (İfraz): Tek bir parselin harita ve imar kanununa uygun olarak ayrılıp birden çok parsele bölünmesi işlemi
Bölünemez taşınmaz (Tarım arazilerinde sınır): Toprak Koruma Kanunu uyarınca asgari tarımsal büyüklüğün altına düşecek şekilde hisselere bölünmesi yasaklanan araziler
Brezilya tipi ihale (Gayrimenkul satış tekniği): Fiyatın yüksekten başlatılıp belirli zaman aralıklarıyla düşürüldüğü özel bir açık artırma/ihale satış yöntemi
Broker (Gayrimenkul ofisi kurucusu/Yöneticisi): Gayrimenkul danışmanlarını bünyesinde barındıran, emlak ofisini yöneten lisanslı ve yetkili profesyonel
Brokerage (Gayrimenkul aracılık hizmeti): Gayrimenkul alım, satım ve kiralama süreçlerinde sunulan kurumsal aracılık ve danışmanlık hizmetlerinin tamamı
Brüt alan (Brüt metrekare): Bağımsız bölümün dış duvarlar, kolonlar, balkonlar ve ortak alan payları dahil toplam inşaat alanı
Brüt beton imalatı: Yapı inşaatında sıva yapılmaksızın, kalıp söküldüğü haliyle estetik olarak bırakılan yalın beton imalatı
Brüt kiralama alanı (GLA): Ticari gayrimenkullerde ve AVM'lerde kiraya verilebilir, gelir getirici toplam net ve brüt kullanım alanı
Bungalov (Turizm ve imar mevzuatındaki yeri): Genellikle ahşaptan yapılan, tek katlı veya asma katlı, imar planlarında turizm/bağ evi statüsünde değerlendirilebilen hafif yapı
Butik otel projesi: Sınırlı sayıda oda kapasitesine sahip, özel mimari ve yüksek hizmet standartları sunan otel gayrimenkulü
Buut (Kadastroda boyut/mesafe): Eski tapu ve kadastro kayıtlarında bir parselin kenar uzunluklarını ve boyut ölçülerini ifade eden terim
Büyükşehir belediyesi imar yönetmeliği: Büyükşehir belediyelerinin kendi sınırları içindeki yapılaşma şartlarını düzenleyen yerel imar yönetmelikleri

C

Cam giydirme cephe: Binanın dış yüzeyinin alüminyum karkas ve cam panellerle kaplandığı, modern mimaride yaygın kullanılan hafif dış cephe sistemi
Camsı malzeme (İnşaat/Kaplama terimi): Binaların dış cephe kaplamalarında veya iç mekan mimarisinde estetik ve ısı/ışık kontrolü sağlamak amacıyla kullanılan cam esaslı yapı gereçleri
Cari değer (Güncel piyasa değeri): Bir gayrimenkulün mevcut piyasa koşullarında alınıp satılabileceği güncel serbest piyasa değeri
Cari harcamalar (Mülk yönetim giderleri): Mülk yönetimi ve bina işletiminde sürekliliği sağlamak için yapılan düzenli ve periyodik giderler (bakım, onarım, temizlik vb.)
Cebri icra (Yasal yolla mülk satışı): Borcun zamanında ödenmemesi durumunda alacaklının talebiyle devlet gücü (icra müdürlüğü) kullanılarak borçlunun mülküne el konulması ve satılması süreci
Cebri satış (İcra müdürlüğü eliyle satış): İcra müdürlüğü veya mahkeme kararıyla mülkün açık artırma usulüyle zorunlu olarak satışa çıkarılması
Cebri tescil (Mahkeme kararıyla tapu kaydı): Tescil borçlusunun tapuda devri yapmaktan kaçınması halinde, mahkeme kararıyla tapu kaydının yeni malik adına resen tescil edilmesi
Cebri tescil davası: Gayrimenkul satış vaadi veya mülkiyet devri sözleşmesine uyulmaması durumunda alıcının tapu iptali ve tescil talebiyle açtığı hukuki dava
Cedbe (Kadastroda sınır ölçüm aleti): Kadastro ve haritacılık çalışmalarında arazi sınırlarını ve açılarını ölçmek için kullanılan geleneksel ölçüm aleti
Cedvel (Eski tapu/harita kayıt dökümü): Tapu ve kadastro arşivlerinde yer alan, geçmişe dönük arazi ve mülkiyet kayıtlarının döküm listesi
Cevaz (İmar hukukunda uygunluk/izin durumu): İmar hukuku ve mevzuatında bir yapının veya projenin yapılmasına verilen yasal uygunluk ve izin durumu
Ceza şartı (Gayrimenkul satış veya kira sözleşmesindeki cezai şart): Gayrimenkul alım-satım veya kira sözleşmelerinde taraflardan birinin yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda ödemeyi taahhüt ettiği tazminat miktarı
Cezai tahliye (Sözleşmeye aykırılık sebebiyle tahliye): Kiracının sözleşme şartlarına veya kanuni borçlarına esaslı aykırılık yapması nedeniyle mahkeme kararıyla tahliye edilmesi
Cezire (İmar adası - Eski terim): İmar planlarında yollar ve kamu alanlarıyla çevrelenmiş yapı adasını ifade eden eski terim
Chetor (Gayrimenkul değerlemede regresyon analizi yöntemi): Gayrimenkul değerlemede mülk özelliklerinin fiyat üzerindeki etkisini çoklu regresyon analiziyle ölçen istatistiki değerleme metodu
Cins değişikliği (Tapuda mülk vasfının değiştirilmesi; örn: Arsadan Binaya): Bir gayrimenkulün tapu kütüğündeki vasfının (örneğin "Arsa" iken "Kargir Bina" veya "Apt Daire" olarak) değiştirilmesi işlemi
Cins tahsisi (Cins değişikliği ile aynı anlamda kullanılır): Tapu sicilinde mülkün kullanım niteliğinin güncellenmesi; cins değişikliği işlemi ile aynı anlamdadır
Ciro kirası (Özellikle AVM ve ticari mülklerde ciro üzerinden alınan kira): Özellikle ticari mülk ve AVM’lerde, sabit bir kiranın yanı sıra kiracının aylık/yıllık cirosu üzerinden belirlenen oran kadar ödenen esnek kira modeli
Ciro payı oranı: Ciro kirası modelinde, işletmenin brüt satış tutarı üzerinden mülk sahibine aktarılacak yüzde oranı
Cirolanabilir kira sözleşmesi: Mülk sahibinin izniyle kiracının kira sözleşmesinden doğan haklarını veya kira alacağını üçüncü kişilere devredebileceği sözleşme türü
Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS / GIS - Arazi ve parsel analizlerinde kullanılır): Konumsal ve coğrafi verilerin toplanıp analiz edildiği, gayrimenkul ve arazi seçiminde kullanılan dijital haritalama teknolojisi
Cumbalı yapı (Tescilli/Tarihi eser mimarisi): Bina cephesinden dışarı doğru konsol şeklinde uzanan, genellikle tescilli ve tarihi sivil mimarlık örneği yapılarda görülen çıkmalı bina tipi
Cüzi halefiyet (Gayrimenkulün yeni malikinin eski malikin haklarını devralması): Gayrimenkulü devralan yeni malikin, mülk ile doğrudan ilgili belirli hak ve borçlarda eski malikin yerine geçmesi

Ç

Çardak (İmar mevzuatında hafif yapı/müştemilat vasfı): İmar mevzuatına göre bina niteliği taşımayan, sökülüp takılabilir, hafif strüktürlü açık veya yarı açık müştemilat yapısı
Çatı arası piyesi (Dubleks dairelerin çatı katı alanı): Çatının eğimi içerisinde kalan, altındaki bağımsız bölümle (dubleks daire) içten bağlantılı olan ek kullanım alanı
Çatı katı: Binanın en üst katı ile çatı örtüsü arasında kalan, bağımsız bölüm veya eklenti olarak tasarlanabilen alan
Çatı katı emsal hesabı: Çatı katındaki kullanım alanlarının imar yönetmeliğine göre inşaat hakkına (KAKS/Emsal) dahil edilip edilmeyeceğinin hesabı
Çatı ortak alanı (Apartman ortak mülkü): Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca bağımsız bölüm maliklerinin ortak mülkiyetinde olan bina çatısı
Çatı yalıtım standardı: Binalarda ısı ve su kayıplarını önlemek amacıyla çatı kaplamalarında uygulanması zorunlu teknik yalıtım kriterleri
Çekme kat: Binanın en üst katında, alt katların dış duvar sınırlarından geriye çekilerek inşa edilen kat
Çekme mesafesi (Binanın yoldan veya komşu parselden çekilmesi gereken mesafe): İmar planında binanın komşu parsellere ve yola bırakması gereken minimum emniyet ve mesafe sınırı
Çekmece sistemi (Projeden satışlarda aşamalı ödeme modeli): Projeden satışlarda alıcının ödemelerini inşaatın tamamlanma aşamalarına (temel, karkas, ince işler) göre kademeli yapması modeli
Çelik karkas yapı: Taşıyıcı sistemi tamamen çelik profillerden oluşturulmuş, depreme dayanıklı ve hızlı inşa edilen yapı türü
Çelik konstrüksiyon imalatı: Fabrika ve saha ortamında çelik elemanların kesilmesi, kaynaklanması ve montajıyla yapılan taşıyıcı imalat süreci
Çerep (İnşaat temel terimi): İnşaat temellerinde zemin suyunu veya yükü dağıtmak amacıyla kullanılan geleneksel taş/mıcır dolgu tabakası
Çevre düzenleme katılım payı: Belediye ve idarelerce altyapı ve çevre düzenleme hizmetleri için mülk sahiplerinden alınan yasal katkı payı
Çevre düzenleme planı: Bölge ölçeğinde konut, sanayi, tarım ve turizm gibi arazi kullanım kararlarını belirleyen 1/25.000 veya 1/100.000 ölçekli üst kademe plan
Çevre temizlik vergisi (ÇTV): Belediye sınırları içindeki konut ve işyerlerinin çevre temizlik hizmetleri karşılığında ödediği yerel vergi
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı mevzuatı: Türkiye'de imar, tapu, kentsel dönüşüm ve çevre konularını düzenleyen kanun ve yönetmelikler bütünü
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED Raporu - Büyük gayrimenkul projeleri için): Büyük gayrimenkul ve altyapı projelerinin çevreye verebileceği olumsuz etkilerin ve alınacak önlemlerin belirlendiği resmi rapor
Çıkma (Binadan dışarı doğru taşan balkon veya oda alanı): Binaların üst katlarında, taban alanının dışına doğru konsol şeklinde yapılan kapalı veya açık çıkıntı (balkon, oda genişletmesi)
Çıkma emsal hesabı: Binada yapılan konsol çıkmaların imar yönetmeliğindeki %30 emsal harici alan sınırına dahil edilme hesabı
Çıkmaz sokak (İmar planındaki durumu ve mülk değerine etkisi): Yalnızca tek bir girişi olan, diğer ucu kapalı yol; ulaşımdaki konumu mülk değerini ve mahremiyeti doğrudan etkiler
Çıplak mülkiyet (Kuru mülkiyet / İntifa hakkı sahibinin dışındaki mülkiyet hakkı): Mülkün üzerindeki kullanma ve yararlanma (intifa) hakkı başkasına aitken, yalnızca mülkiyet sahipliğini ifade eden hak
Çiftlik vasıflı gayrimenkul: Tapuda üzerinde konut ve tarımsal/hayvancılık tesisleri barındırabilen geniş yüzölçümlü tarım arazisi
Çit hakkı (Komşuluk hukukunda sınır belirleme hakkı): Komşuluk hukukunda malikin kendi parsel sınırını çit, tel veya duvarla çevirme yetkisi
Çit ve duvar çekme mevzuatı: Parsel sınırlarına yapılacak bahçe duvarı veya çitlerin yükseklik ve estetik standartlarını belirleyen belediye kuralları
Çok aileli konutlar (Multi-family housing): Birden fazla bağımsız hane halkının yaşadığı apartman, rezidans veya site tipi konut yapıları
Çok fonksiyonlu gayrimenkul (Karma kullanım / Mixed-use): Konut, ofis, avm ve otel gibi farklı kullanım işlevlerini aynı proje içinde toplayan gayrimenkul (Mixed-use)
Çok katlı otopark ortak alanı: Toplu yapılarda bağımsız bölümlere tahsis edilen veya ortak mülkiyet sayılan katlı otopark alanları
Çöküntü alanı (Kentsel dönüşümde yıpranmış, değerini kaybetmiş bölgeler): Zamanla ekonomik ve fiziksel olarak yıpranmış, sosyal dokusu bozulmuş ve gayrimenkul değerleri düşmüş kentsel bölgeler
Çözünme (Ortaklığın giderilmesi/İzale-i şuyu anlamında): Paylı veya elbirliği mülkiyetindeki bir gayrimenkulün ortaklar arasında rızaen paylaşılamaması sonucu mahkeme yoluyla satılarak ortaklığın giderilmesi

D

Dağıtım cetveli (İmar uygulamasında parselasyon dağıtım dökümü): İmar uygulamalarında (18. madde) ham arazilerin imar parsellerine dönüştürülmesi sonrası maliklere verilen yeni parsel döküm cetveli
Dağıtım ekspertizi: İmar uygulaması veya kentsel dönüşüm öncesinde maliklerin mevcut haklarının adil paylaşımı için yapılan değerleme çalışması
Dahili brüt alan: Bir bağımsız bölümün dış duvarlar dahil, kolonlar ve süpürgelik seviyesindeki tüm iç brüt inşaat alanı
Dahili net alan: Süpürgelik içinden ölçülen, faydalı ve fiilen basılabilir iç kullanım alanı (duvarlar ve kolonlar hariç)
Daire (Bağımsız bölüm vasfı): Bir yapıda konut olarak kullanılmaya elverişli, kendi içinde bağımsız bölüm niteliği taşıyan mimari birim
Damlalık mesafesi (Çatı sularının komşu parsele akmaması için bırakılan mesafe): Çatıdan akan yağmur sularının komşu parsele zarar vermemesi için binaların parsel sınırından çekilmesi gereken teknik mesafe
Danışman (Gayrimenkul profesyoneli): Gayrimenkul alım, satım, kiralama ve yatırım süreçlerinde profesyonel aracılık ve danışmanlık hizmeti sunan uzman
Danışmanlık sözleşmesi: Mülk sahibi veya yatırımcı ile gayrimenkul danışmanı arasında hizmet şartlarını ve hizmet bedelini belirleyen resmi akit
Dar bölge analizi (Gayrimenkul pazar araştırması): Bir mülkün bulunduğu mikro lokasyondaki arsa, konut arz-talep ve fiyat hareketlerinin detaylı pazar araştırması
Dava şerhi (Tapu kütüğüne işlenen mahkeme davası bildirimi): Bir gayrimenkulün mülkiyeti veya ayni hakları üzerinde mahkemede dava açıldığını tapu kütüğüne işleyen uyarıcı şerh
Dayanak belgesi (Tapu tesciline esas oluşturan resmi belgeler): Tapu tescilinin yapılmasına esas oluşturan mahkeme kararı, satış vaadi, veraset ilamı gibi resmi evraklar
Dede mülkü (İntikal işlemlerinde kullanılan halk dili terimi): Miras yoluyla nesilden nesile intikal etmiş, aile büyüklerinden kalan gayrimenkuller için halk arasında kullanılan terim
Değer artış kazancı vergisi (Mülkün 5 yıl içinde satılması durumunda doğan vergi): Mülkün iktisap (edinme) tarihinden itibaren 5 yıl içinde satılması durumunda elde edilen reel kazanç üzerinden ödenen gelir vergisi
Değer tespiti (Ekspertiz): Mülkün fiziki, hukuki ve finansal durumu incelenerek piyasa değerinin ekspertiz mantığıyla saptanması
Değerleme (Gayrimenkulün piyasa değerinin bilimsel yöntemlerle belirlenmesi): Bir gayrimenkulün, gayrimenkul projesinin veya haklarının belirli bir tarihteki muhtemel değerinin bağımsız ve tarafsızca takdiri
Değerleme metodolojisi: Gayrimenkul değerlemede kullanılan bilimsel teknikler (Emsal Karşılaştırma, Gelir İndirgeme, Maliyet Yöntemi)
Değerleme raporu: Değerleme uzmanı tarafından uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan, mülkün hukuki ve finansal değerini gösteren resmi belge
Değerleme uzmanı (SPK lisanslı ekspertiz uzmanı): Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) lisansına sahip, gayrimenkul değerleme raporu hazırlamaya yetkili profesyonel
Değişebilir faizli konut kredisi (Değişken oranlı mortgage): Geri ödeme süresince faiz oranlarının piyasa endekslerine göre dönemsel olarak güncellendiği kredi modeli (Değişken oranlı mortgage)
Değişiklik şerhi: Tapu kütüğündeki malik, hak veya nitelik değişikliklerini gösteren resmi kayıt açıklaması
Dehliz (Tarihi yapılarda alt geçit/ortak alan): Tarihi ve geleneksel yapılarda bölümleri birbirine bağlayan üstü kapalı ve dar geçit/koridor
Dekorasyon bedeli mahsubu: Kiracının taşınmaza yaptığı kalıcı dekorasyon masraflarının kira bedelinden düşülmesi hususunda yapılan anlaşma
Dekorasyon süresi (Kira sözleşmelerinde mülk hazırlığı için verilen ücretsiz süre): Ticari kira sözleşmelerinde kiracının mülkü işletmeye hazır hale getirmesi için mülk sahibince sağlanan kirasız hazırlık dönemi
Delikli tuğla imalatı: Isı ve ses yalıtımı sağlamak amacıyla düşey delikli kil malzemeden yapılan duvar örme imalatı
Delil tespiti (İnşaat hataları veya mülk hasarlarında mahkeme tespiti): İnşaat ayıpları, hasarlar veya sözleşmeye aykırılıklarda durumun mahkeme kanalıyla bilirkişiye yerinde tespit ettirilmesi
Demirbaş (Gayrimenkul ile birlikte devredilen taşınırlar): Gayrimenkulün ayrılmaz parçası sayılmayan ancak kiralama veya satışla birlikte devredilen taşınır eşyalar (klima, ankastre vb.)
Demirbaş sayım listesi (Kira sözleşmesi eki): Kira sözleşmelerinin ekinde yer alan ve mülkle birlikte teslim edilen eşyaların durumunu belirten tutanak
Demografik analiz (Bölgesel emlak yatırımı analizi): Gayrimenkul yatırım bölgesindeki nüfus yapısı, yaş dağılımı, gelir seviyesi ve hane halkı büyüklüğünün incelenmesi
Depo vasıflı gayrimenkul: Tapu kaydında veya ruhsatında depolama ve lojistik kullanım amacına tahsis edilmiş bağımsız bölüm veya bina
Depozito (Güvence bedeli): Kiracının mülke verebileceği muhtemel zararlara ve ödenmeyen borçlara karşı mülk sahibine verdiği nakit veya teminat
Depozito iade şartları: Borçsuz ve hasarsız teslim sonrasında güvence bedelinin kiracıya geri verilme esasları ve yasal süreleri
Deprem risk raporu: Binanın deprem dayanımını tespit etmek amacıyla yetkili kuruluşlarca yapılan karot ve donatı analizi sonucu hazırlanan rapor
Deprem yönetmeliği: Binaların deprem yükleri altındaki tasarım ve yapım kurallarını belirleyen resmi mevzuat standartları
Dere yatağı imar yasağı: Taşkın riski taşıyan dere yatakları ve koruma bantları üzerinde yapılaşmaya izin verilmemesi kuralı
Derece (İpotek işlemlerinde öncelik sırası / Teminat derecesi): İpotek işlemlerinde alacaklıların tapu kütüğündeki öncelik ve teminat sırasını belirleyen sistem (1. derece, 2. derece vb.)
Deruhte etmek (Tapuda borcu veya yükümlülüğü üzerine almak): Tapu devirlerinde mülk üzerindeki ipotek, şerh veya borç yükümlülüklerini kabul ederek üstlenmek
Destekleyici alanlar (Sosyal tesis, spor alanı vb.): Toplu yapılarda ana kullanımı destekleyen sosyal tesis, spor alanı, peyzaj ve güvenlik gibi ortak kullanım alanları
Devir harcı: Tapu işlemleri sırasında devlet tarafından alıcı ve satıcıdan tahsil edilen tapu harcı ödemesi
Devir izni (Vakıf veya kamu mülklerinde): Vakıf, kamu veya özel mülklerde mülkiyetin veya kiracılık hakkının başkasına devredilmesi için idareden alınan resmi onay
Devir ve teslim tutanağı: Gayrimenkulün fiziki olarak yeni sahibine veya kiracıya sayaç endeksleri ve durumuyla teslim edildiğini gösteren belge
Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler (Kamu arazileri): Sahiller, kayalıklar, ormanlar gibi özel mülkiyete konu olamayan kamuya ait alanlar
Devre mülk hakkı: Bir meskenin yılın belirli dönemlerinde (en az 15 gün) dönemli olarak kullanılmasını sağlayan irtifak hakkı türü
Devre mülk sözleşmesi: Devre mülk hakkının kullanım sürelerini, aidat ve yönetim esaslarını düzenleyen resmi sözleşme
Devre tatil sözleşmesi: Tüketicinin belirli bir süre boyunca bir veya birden fazla tesiste konaklama hakkı edindiği uzun süreli tatil sözleşmesi
Devretmek (Mülkiyet transferi): Bir mülkün mülkiyetini veya kullanım hakkını hukuki bir işlemle başkasına aktarmak
Dış bahçe: Binaların parsel sınırları içinde kalan ve bağımsız bölümlerin dışında kalan açık yeşil veya sert zemin alanı
Dış cephe mantolama (Isı yalıtımı standardı): Binaların dış duvarlarına yalıtım malzemeleri uygulanarak ısı tasarrufu sağlanması işlemi
Dış cephe reklam hakları (Ticari gayrimenkul yönetimi): Ticari binaların ve sitelerin dış cephelerinin reklam mecrası olarak kiralanması ve gelir elde edilmesi hakkı
Dış cephe temizlik asansörü demirbaşı: Yüksek yapılarda dış cephe cam ve kaplama temizliği için bina çatısına monte edilen hareketli sistem
Dikey kat mülkiyeti: Klasik tek bina yapılarında kat bazında kurulan kat mülkiyeti düzeni
Dikey yapılaşma: Şehir merkezlerinde arsa verimliliğini artırmak amacıyla yüksek katlı binalar ve gökdelenler şeklinde gelişen mimari model
Dikili arazi (Üzerinde ağaç/bağ/bahçe bulunan tarım arazisi): Üzerinde düzenli dikilmiş meyve bahçesi, bağ, zeytinlik gibi tescilli ağaç grupları bulunan tarım arazisi
Dinamik kira modeli: Kira bedelinin sabit kalmayıp enflasyon, ciro veya pazar koşullarına göre belirli periyotlarla otomatik güncellendiği kira yapısı
Direkt kapitalizasyon yöntemi (Gelir getiren mülklerin değerleme yöntemi): Gelir getiren mülklerin bir yıllık net faaliyet gelirinin kapitalizasyon oranına bölünmesiyle piyasa değerinin hesaplanması yöntemi
Disponibilite (Gayrimenkul finansmanı ve bankacılık terimi): Gayrimenkul finansmanı sağlayan bankaların yükümlülüklerini karşılamak üzere ellerinde tutmak zorunda oldukları likit imkânlar oranı

E

E-Devlet tapu sorgulama: Vatandaşların üzerlerine kayıtlı taşınmazları, hisse oranlarını ve detaylı tapu bilgilerini e-Devlet kapısı üzerinden güvenle inceleyebildiği dijital hizmet
E-İhale (Kamu taşınmazlarının dijital satış süreci): Özelleştirme İdaresi, Milli Emlak veya belediyelere ait gayrimenkullerin internet ortamında şeffaf ve açık artırma usulüyle satılması işlemi
E-Plan (Dijital imar planı arşiv sistemi): Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından imar planlarının dijital ortamda sunulduğu ve sorgulandığı coğrafi bilgi sistemi
Ek sözleşme (Kira veya satış kontratlarına eklenen zeyilname): Mevcut bir kira veya satış sözleşmesine sonradan eklenen, şartları güncelleyen veya ek maddeler getiren resmi ek metin (zeyilname)
Eklenti mülkiyeti: Bir bağımsız bölümün dışında bulunan ve doğrudan o bölüme tahsis edilmiş olan kömürlük, depo, garaj gibi alanlar üzerindeki mülkiyet hakkı
Ekonomik gerileme payı (Bölgesel değer kayıpları): Bir bölgedeki altyapı yetersizliği, sosyal değişimler veya ekonomik krizler sebebiyle mülk değerlerinde meydana gelen bölgesel düşüş oranı
Eksik beyan cezası (Tapu harcını düşük göstermenin cezai yaptırımı): Tapu devrinde mülk satış bedelinin rayiç veya gerçek değerin altında bildirilmesi durumunda Gelir İdaresi tarafından uygulanan vergi ziyaı cezası
Ekskavatör (İnşaat/Hafriyat terimi): İnşaat sahalarında temel kazımı, hafriyat ve zemin düzeltme işlerinde kullanılan ağır iş makinesi
El değiştirme (Mülkiyetin el değiştirmesi / Devir hızı): Bir gayrimenkulün belirli bir zaman dilimi içerisinde kaç kez satıldığını ve piyasadaki likidite/devir hızını ifade eden terim
El yazılı vasiyetname ile intikal: Miras bırakanın kendi el yazısıyla hazırladığı vasiyetnameye dayanarak mahkeme kararı ile tapuda yapılan mülkiyet devri işlemi
Emanet hesap (Escrow account / Gayrimenkul ticaretinde güvenli para transfer hesabı): Gayrimenkul alım satımında satış bedelinin, tapu tescili gerçekleşene kadar tarafsız bir banka veya kurum nezdinde bloke edildiği güvenli ödeme hesabı
Emaneten tescil: Mülkiyet üzerindeki çekişme veya eksik evraklar çözülene kadar tapu kaydının geçici olarak idare veya resmi makamlar adına tutulması
Emlak Beyan Değeri (Vergi değeri): Belediyeler tarafından Emlak Vergisi Kanunu'na göre belirlenen ve taşınmazın asgari vergilendirme matrahını oluşturan resmi rayiç değer
Emlak Kredi Sistemi: Bireylerin konut veya gayrimenkul alımlarını uzun vadeli ve ipotek teminatlı olarak finanse eden bankacılık ve kredi mekanizması
Emlak pazar payı analizi: Belirli bir bölgedeki toplam gayrimenkul satış veya kiralama hacmi içerisinde bir ofisin, markanın veya projenin elde ettiği oransal pay analizi
Emlak sitesi entegrasyonu: Gayrimenkul portföylerinin tek bir CRM panelinden ulusal ve uluslararası ilan platformlarına otomatik olarak aktarılması sistemi
Emlak terimleri standardizasyonu: Sektörde kullanılan hukuki, teknik ve finansal kavramların ortak bir dil ve standart çerçevesinde tanımlanması çalışması
Emniyet şeridi (Karayolları veya enerji hatları kenarındaki yapı yasağı alanı): Otoyol, demiryolu veya yüksek gerilim hatlarının çevresinde güvenlik amacıyla yapılaşmaya izin verilmeyen koruma bandı
Empati odaklı satış (Gayrimenkul pazarlama tekniği): Müşterinin yaşam tarzını, ihtiyaçlarını ve duygusal beklentilerini merkeze alarak güven üzerine kurgulanan gayrimenkul satış yaklaşımı
Emsal teşkil etmek (Mahkeme veya değerleme süreçlerinde benzer örnek durumu): Değerleme raporlarında veya hukuki uyuşmazlıklarda karar vermeye dayanak oluşturan benzer konum ve nitelikteki mülk/karar örneği
Engelli erişim yönetmeliği (Binalarda rampalar ve asansör standartları): Binaların ve ortak alanların engelli bireylerin kullanımına uygun hale getirilmesini zorunlu kılan rampa, asansör ve izli yol standartları
Entegrasyon harcı: Farklı kamu kurumları veya dijital sistemler arasındaki veritabanı eşleştirmelerinde ödenen idari işlem harcı
Envanter devri: Ticari gayrimenkullerin devrinde veya mülk yönetiminde, işletmede bulunan tüm taşınır ve demirbaşların resmi dökümle devredilmesi
Erişilebilirlik endeksi (Mülkün ulaşım akslarına yakınlık değeri): Bir gayrimenkulün toplu taşıma araçlarına, ana arterlere ve otoyol bağlantılarına olan yakınlığını ve ulaşım kolaylığını ölçen kriter
Erkeklik hakkı (Eski hukukta üst hakkına benzer kullanım): Osmanlı ve eski hukuk sisteminde bir arazi üzerinde bina inşa etme veya dikim yapma yetkisi veren, günümüzdeki üst hakkına benzer hak
Eski eser restorasyon izni: Tescilli tarihi binalarda yapılacak aslına uygun onarım ve restorasyon projeleri için Koruma Kurulundan alınan resmi onay belgesi
Eski eser tescil şerhi (Kültür varlığı olarak tapuya işlenen şerh): Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında korunması gereken tarihi yapıların tapu kütüğüne işlenen kısıtlayıcı şerh
Eskime payı (Amortisman düşümü): Yapının yaşı, kullanımı ve fiziki yıpranması sebebiyle toplam inşaat maliyetinden veya değerinden düşülen amortisman oranı
Eş değer parsel: İmar uygulamalarında veya kamulaştırma süreçlerinde, mevcut parselin konumsal ve ekonomik değerine denk olarak verilen yeni parsel
Eşgüdümlü mülk yönetimi: Çoklu portföylerde veya büyük sitelerde bakım, kiralama, finans ve hukuki süreçlerin tek bir merkezden koordineli yönetilmesi
Eşya niteliği (Taşınmazın hukuki eşya vasfı): Bir gayrimenkulün Türk Medeni Kanunu anlamında bağımsız, sınırları belirlenebilir ve mülkiyete konu edilebilir hukuki eşya statüsü
Ev değiştirme lojistiği: Konut sahiplerinin veya kiracıların mevcut evlerinden yeni evlerine taşınma, depolama ve nakliye süreçlerinin planlanması
Evrak takibi (Tapu ve belediye süreçleri): Gayrimenkul alım-satım, ruhsat, iskan veya ipotek işlemlerinde tapu müdürlükleri ve belediyelerdeki resmi belge süreçlerinin yürütülmesi
Evsaf (Mülkün nitelikleri, kalitesi ve teknik özellikleri): Bir gayrimenkulün mimari kalitesini, yapı malzemelerini, konumunu ve kullanım durumunu belirleyen niteliklerin tamamı
Evveliyat kaydı (Bir parselin geçmişe dönük tüm tapu kütük geçmişi): Bir taşınmazın ilk tesis kadastrosundan günümüze kadar geçirdiği tüm devir, ifraz, tevhit ve imar hareketlerini gösteren tarihsel kayıt
Eylemli imar durumu: Bir arsanın kağıt üzerindeki imar planından ziyade, sahadaki mevcut altyapı ve yapılaşma koşullarıyla fiilen uygulanan durumu
Eylemli uyuşmazlık (Arazi sınır ihtilafları): Komşu parseller arasında sınırların yanlış kullanımı veya tecavüzü sebebiyle sahada fiilen yaşanan sınır ve kullanım anlaşmazlığı

F

Faal portföy: Gayrimenkul danışmanının veya firmasının fiilen satış ve kiralama pazarlamasını sürdürdüğü güncel mülk listesi
Faiz oranı risk yönetimi (Gayrimenkul finansmanı): Gayrimenkul yatırımlarında ve konut kredilerinde faiz dalgalanmalarına karşı sabit faiz veya türev araçlarla finansal korunma sağlanması
Faks ve e-posta ile bildirim şartı (Kira sözleşmesi maddesi): Sözleşme taraflarının bildirim ve ihtarlarını geçerli saymak üzere yazılı olarak belirledikleri dijital iletişim kanallı sözleşme hükmü
Fasat (Bina dış cephesi / Mimari terim): Bir binanın yola, sokak veya mimari hatlara bakan dış yüzeyi, dış cephe mimarisi
Fasıl (Eski tapu kayıtlarında bölüm): Osmanlı ve cumhuriyetin ilk dönem tapu defterlerinde yer alan, arazi türünü veya idari bölümleri ayıran alt başlık/bölüm
Faydalı alan (Net kullanılabilir alan): Bağımsız bölüm içerisinde duvarlar, kolonlar ve şaftlar düşüldükten sonra fiilen kullanılabilen ve basılabilen iç net alan
Faydalı masraflar (Kiracının mülke yaptığı ve değer artıran harcamalar): Kiracının mülke yaptığı, mülkün değerini ve kullanışlılığını artıran, sözleşme sonunda mülk sahibinden talep edilebilen zorunlu olmayan iyileştirmeler
Faydalı ömür (Gayrimenkul yapısının ekonomik olarak işlevsel kaldığı süre): Bir yapının fiziksel ve ekonomik olarak amacına uygun şekilde hizmet vermeye devam edebildiği toplam tahmini süre
Fazla imalat (Yüklenicinin projede belirtilenden fazla yaptığı inşaat): Müteahhidin onaylı mimari projede veya inşaat sözleşmesinde kararlaştırılan miktarın üzerinde yaptığı ilave imalat veya alan
Fesih hakkı (Kira veya satış vaadi sözleşmesini tek taraflı sonlandırma hakkı): Taraflardan birine kanundan veya sözleşme şartlarından doğan sebeplerle hukuki ilişkiyi tek taraflı olarak sona erdirme yetkisi veren hak
Fesih ihbarnamesi (Sözleşme fesih bildirimi): Sözleşmenin sona erdirilmek istendiğini karşı tarafa yasal süreler içerisinde bildiren resmi ve yazılı ihtarname
Fesih şerhi: Bir sözleşmenin veya kısıtlayıcı hakkın sona erdiğini göstermek üzere tapu kütüğüne işlenen iptal kaydı
Fezleke (Tapu ve kadastro müfettiş raporu): Tapu ve kadastro işlemlerindeki usulsüzlük veya incelemeler sonucunda müfettişler tarafından hazırlanan özet soruşturma raporu
Fiili durum (Mülkün resmi kayıtlarda değil, arazideki mevcut gerçek durumu): Taşınmazın tapu kütüğündeki veya projedeki verilerinden bağımsız olarak, arazide bizzat var olan mevcut fiziki durumu
Fiili kullanım: Bir gayrimenkulün resmi vasfı ne olursa olsun, sahada hangi amaçla ve kimin tarafından bizzat kullanılıyor olması durumu
Fiili taksim (Müşterek mülkte ortakların aralarında mülkü bölüşüp kullanması): Hisseli gayrimenkullerde ortakların tapuda resmi parselasyon yapmadan, araziyi kendi aralarında rızaen bölüşüp kullanmaları durumu
Fiili teslim (Mülkün anahtarının ve kullanımının alıcıya geçmesi): Satışa konu gayrimenkulün anahtarının verilesi ve zilyetliğinin (kullanım hakkının) fiilen alıcıya veya kiracıya devredilmesi
Fiili yol (Resmi planda olmayan ama arazide açılmış yol): İmar planında ve haritalarda yol olarak gözükmediği halde, bölge halkı tarafından arazide fiilen geçit olarak kullanılan güzergah
Fiktif değer (Yapay veya şişirilmiş emlak değeri): Piyasa gerçekleriyle bağdaşmayan, spekülasyon veya suni yöntemlerle gerçek değerinin çok üzerinde gösterilen sanal mülk değeri
Finansal kaldıraç (Gayrimenkul yatırımında kredi kullanma stratejisi): Gayrimenkul yatırımlarında özkaynak verimliliğini ve getirisini artırmak amacıyla borç/kredi kullanma finansal stratejisi
Finansal kiralama (Leasing / Gayrimenkulün kiralama yoluyla edinilmesi): Ticari gayrimenkullerin bir finansal kiralama şirketi tarafından satın alınıp yatırımcıya uzun vadeli kiralama ve dönem sonunda devretme modeli
Firma portföyü: Bir gayrimenkul acentesinin veya danışmanlık firmasının yetki belgesiyle temsil ettiği tüm satılık ve kiralık gayrimenkul stoğu
Fizibilite etüdü: Gayrimenkul yatırımı öncesinde saha araştırması, maliyet hesabı ve risk analizlerini kapsayan ön inceleme çalışması
Fizibilite raporu (Gayrimenkul projesinin yapılabilirlik ve kârlılık analizi): Bir gayrimenkul projesinin teknik, hukuki, finansal ve pazarlama yönünden uygulanabilirliğini ve kârlılığını detaylandıran analitik rapor
Fiziki yıpranma (Yapının yaşlanma ve aşınma oranı): Zaman, hava koşulları ve kullanım sebebiyle binanın strüktüründe ve malzemelerinde meydana gelen fiziksel eskime ve değer kaybı
Fonksiyon değişikliği (İmar planında mülkün kullanım amacının değiştirilmesi): İmar planı tadilatı ile bir arsanın kullanım amacının (örneğin Konut alanından Ticari alana) resmi olarak dönüştürülmesi
Fonksiyonel eskime (Mülkün mimari planının günümüz şartlarına göre demode kalması): Bir binanın mimari tasarımı, kat planı veya teknolojisi bakımından güncel pazar taleplerine ve yaşam standartlarına uyum sağlayamaması durumu
Fotoğrametri (Havadan fotoğraflarla kadastro haritası üretme yöntemi): Hava fotoğrafları ve drone çekimleri kullanılarak arazi ölçümlerinin ve kadastro haritalarının dijital ortamda üretilmesi tekniği
Föy (Portföy tanıtım kartı): Bir gayrimenkulün tüm teknik, hukuki, finansal ve görsel detaylarını özetleyen tek sayfalık profesyonel tanıtım belgesi
Franchise (Gayrimenkul ofisleri için marka kullanım hakkı): Ulusal veya uluslararası bir gayrimenkul markasının isim, sistem ve pazarlama gücünün belirli bir bedel karşılığında ofislerce kullanılması hakkı
Fuar ve sergi alanı imar vasfı: İmar planlarında yalnızca ticari fuar, kongre, sergi ve gösteri merkezleri yapılmasına izin verilen özel kullanım imar lejantı

G

Gabari (Belediyenin belirlediği, bir binanın yaptırılabilecek azami yüksekliği): İmar planlarında belediye tarafından bir parsel üzerine inşa edilecek yapının metre cinsinden izin verilen azami yüksekliği
Gabin (Aşırı yararlanma / Gayrimenkulün değerinin çok altında veya üstünde satılması): Gayrimenkul hukuku ve borçlar hukukunda bir tarafın zor durumda olmasından yararlanılarak edimler arasında yaratılan aşırı oransızlık/sömürü durumu
Galeri boşluğu (Katlar arasında bırakılan mimari dikey boşluk): Binaların iç mekanlarında katlar arasında mimari ferahlık ve görsel ilişki sağlamak amacıyla bırakılan dikey boşluk alanı
Galeri katı (Asma kat konsepti): Zemin kat yüksekliği fazla olan ticari gayrimenkullerde veya loft dairelerde iç mekandan merdivenle ulaşılan yarım kat alanı
Garaj kullanım tahsisi: Toplu yapılarda yönetim planı veya kat malikleri kurulu kararıyla belirli bağımsız bölümlere bırakılan kapalı/açık otopark alanı
Garaj vasıflı bağımsız bölüm: Tapu kütüğüne başlı başına araç park etme amacına tahsis edilmiş bağımsız bölüm olarak tescil edilmiş kapalı alan
Gayrimenkul: Arsa, arazi, bina, bağımsız bölüm gibi yerinden oynatılamayan ve tapu siciline tescil edilen taşınmaz malların genel adı
Gayrimenkul danışmanı: Gayrimenkul alım, satım, kiralama ve yatırım süreçlerinde müşterilere profesyonel rehberlik ve aracılık sunan yetkili uzman
Gayrimenkul değerleme: Bir gayrimenkulün veya gayrimenkule bağlı hakların belirli bir tarihteki muhtemel piyasa değerinin bağımsız olarak tespiti işlemi
Gayrimenkul değerleme raporu: SPK lisanslı uzmanlar tarafından hazırlanan, mülkün hukuki, fiziki ve piyasa analizlerini içeren resmi ekspertiz raporu
Gayrimenkul değerleme uzmanı: Gayrimenkul değerleme alanında lisanslı, mülklerin piyasa değerini tarafsız ve bilimsel yöntemlerle tespit etmeye yetkili profesyonel
Gayrimenkul endeksi: Gayrimenkul piyasasındaki fiyat, satış hacmi veya kira değişimlerini istatistiki olarak takip eden gösterge endeksi
Gayrimenkul finansmanı: Konut kredisi (mortgage), gayrimenkul sertifikası ve GYF gibi taşınmaz yatırımlarının fonlanmasını sağlayan finansal mekanizmalar
Gayrimenkul geliştirme (Real estate development): Boş arsa veya dönüştürülecek alanlar üzerinde pazar araştırması, konsept tasarımı, finansman ve inşaat süreçlerini yöneterek değer yaratma süreci
Gayrimenkul hukuku: Mülkiyet, tapu, imar, kira, kamulaştırma ve ayni haklar gibi taşınmazlara ilişkin tüm hukuki ilişkileri düzenleyen hukuk dalı
Gayrimenkul pazarlaması: Bir gayrimenkulün hedef kitleye ulaştırılması, konumlandırılması ve satılması/kiralanması için yürütülen stratejik iletişim ve pazarlama faaliyetleri
Gayrimenkul portföy yönetimi: Bireysel veya kurumsal yatırımcılara ait birden fazla gayrimenkulün getiri, risk ve değer artış hedefleri doğrultusunda profesyonelce yönetilmesi
Gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi: İleride bir gayrimenkulün satışının yapılacağını taahhüt eden ve kanunen noter huzurunda düzenlenmesi zorunlu olan ön sözleşme
Gayrimenkul sertifikası (Taşınmazın paylara bölünerek borsada ihraç edilmesi): Büyük gayrimenkul projelerinin metrekare veya bağımsız bölüm bazında küçük paylara bölünerek sermaye piyasalarında ihraç edilmesi enstrümanı
Gayrimenkul simsarlığı: Gayrimenkul alıcı ve satıcıları arasında sözleşme yapılması imkanını hazırlamaya veya aracılık etmeye yönelik mesleki faaliyet
Gayrimenkul ticareti: Taşınmazların alımı, satımı, kiralanması ve pazarlanmasına ilişkin Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik kapsamında yürütülen ticari faaliyetler
Gayrimenkul yatırım fonu (GYF): Nitelikli yatırımcılardan toplanan fonlarla gayrimenkullere ve gayrimenkule dayalı projelere yatırım yapan SPK denetimindeki portföy yapısı
Gayrimenkul yatırım ortaklığı (GYO): Gayrimenkullere, gayrimenkul projelerine ve haklarına yatırım yapmak üzere kurulan, hisseleri borsada işlem görebilen sermaye piyasası kurumu
Gayrimenkul yönetimi: Tamamlanmış binaların veya sitelerin işletilmesi, bakımı, aidat toplanması, kiracı ilişkileri ve finansal idaresinin bütünsel yönetimi
Gayrimenkulün aynından doğan davalar: Doğrudan mülkiyet hakkına, tapu iptali ve tesciline, irtifak haklarına dayanan ve taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde görülen davalar
Gayrimenkulün iradı (Taşınmazın sağladığı kira veya diğer gelirler): Bir taşınmazın kiralanması, işletilmesi veya kullanımı sonucunda elde edilen periyodik nakdi veya ayni gelir (Gayrimenkul Sermaye İradı)
Gayrişeffaf pazar (Emlak verilerinin açık ve net olmadığı piyasa türü): Gerçek satış fiyatlarının, emsal verilerinin ve pazar bilgilerinin kamuoyuna açık ve kolay ulaşılabilir olmadığı emlak piyasası
Gayritabii aşınma (Kullanıcı hatasından kaynaklanan mülk hasarı): Bir yapının normal kullanımı ve yaşlanması dışında, kullanıcının ihmali, hatalı kullanımı veya kasıtlı eylemleri sonucu oluşan olağandışı hasar
Gecekondu (İmar mevzuatına aykırı, başkasının arazisine yapılan kaçak yapı): İmar mevzuatına uyulmaksızın, kendisine ait olmayan veya kamusal araziler üzerine ruhsatsız ve izinsiz inşa edilen barınak/yapı
Gecekondu önleme bölgesi: Belediyeler ve valiliklerce gecekondulaşmayı önlemek ve dar gelirli vatandaşlara düzenli konut sağlamak amacıyla ayrılan özel imar bölgesi
Geçici kabul (İnşaat bitiminde eksiklerin tespiti için yapılan ilk teslim aşaması): İnşaat projesinin tamamlanması sonrası işverenin mülkü geçici olarak teslim alması, eksik ve kusurların tespiti için yapılan ilk kabul aşaması
Geçici mülkiyet: Belirli bir süreye, şarta veya hukuki duruma bağlı olarak tesis edilen ve şart gerçekleştiğinde sona eren mülkiyet yapısı
Geçici tahliye davası (Esaslı onarım veya tadilat sebebiyle kiracının geçici çıkarılması): Binada yapılacak esaslı imar, onarım veya tadilat süresince kiracının taşınmazdan geçici olarak tahliye edilmesi için açılan dava
Geçici tescil (Tapu sicilinde hak sahibinin durumunun netleşmediği geçici kayıt): Mülkiyet iddiasının veya tapu işleminin henüz kesinleşmediği durumlarda hak sahiplerinin korunması amacıyla tapu kütüğüne konulan geçici kayıt
Geçiş hakkı (Geçit irtifakı / Yolu olmayan parsel lehine komşu parselden yol hakkı): Genel yola çıkışı bulunmayan veya yetersiz olan bir parselin, bedeli karşılığında komşu parsel üzerinden yola ulaşım sağlama irtifak hakkı
Geçit irtifakı: Tapu kütüğüne tescil edilen ve bir parsel lehine diğer parsel üzerinden geçiş yetkisi tanıyan irtifak hakkı
Gelir getiren gayrimenkul: Düzenli olarak kira veya işletme geliri üreten konut, ofis, AVM, depolama tesisi gibi ticari ve konut mülkleri
Gelir kapitalizasyonu yöntemi (Gelir üreten mülklerin değerleme metodu): Gelir getiren gayrimenkullerin gelecekte üreteceği net gelirlerin bugünkü değere indirgenerek piyasa değerinin hesaplanması yöntemi
Gelir paylaşımı modeli (Arsa sahibi ile müteahhit arasındaki hasılat paylaşımı): Arsa sahibi ile yüklenici arasında yapılan ve projeden elde edilecek toplam satış gelirinin belirlenen oranlarda paylaşılmasını öngören model
Gelir vergisi (Kira geliri stopajı veya beyana tabi vergi): Gayrimenkul sahiplerinin elde ettikleri kira gelirleri veya değer artış kazançları üzerinden devlete ödemekle yükümlü oldukları vergi
Gelişme aksı (İmarın büyüme yönü): Şehrin veya bölgenin imar, altyapı ve nüfus açısından fiziksel olarak doğru büyüdüğü ve değer kazandığı ana yön
Gelişme imar alanı (Şehrin büyüme yönündeki yeni imar parselleri): Kentin büyüme projeksiyonları doğrultusunda yeni yapılaşmaya ve yerleşime açılan imar planı alanları
Geliştirme riski (Proje aşamasındaki gayrimenkulün risk analizleri): Bir gayrimenkul projesinin planlama, izin, inşaat maliyeti ve pazarlama aşamalarında karşılaşılabilecek tüm finansal ve hukuki riskler
Genişletme projeleri (Eski yapıların metrekare artırımına yönelik tadilatlar): Mevcut binalarda imar izni dahilinde kullanım alanını veya metrekareyi artırmak amacıyla yapılan mimari ve yapısal tadilatlar
Gerçek kira bedeli (Sözleşmedeki ve rayiçteki tutar farkı): Taraflar arasında fiilen ödenen veya güncel pazar rayiçlerine denk gelen, resmi kağıt üzerindeki bedelden farklı olabilen tutar
Gerçek kişi malik (Tapu sicilindeki kişi sahibi): Tapu kütüğünde mülkiyet sahibi olarak yer alan, tüzel kişilik (şirket/vakıf) olmayan gerçek insan
Geri alım hakkı (Vefa hakkı - Gayrimenkulü satan kişinin sonradan tekrar satın alabilme hakkı): Gayrimenkulünü devreden satıcıya, tek taraflı beyanla mülkü belirlenen şartlarla geri satın alma yetkisi veren tapuya şerh edilebilir ayni hak
Geri dönüşüm (Kentsel dönüşüm bağlamında yapının yıkılıp yenilenmesi): Kentsel dönüşüm sürecinde ömrünü tamamlamış yapıların yıkılarak modern ve güvenli standartlarda yeniden inşa edilmesi
Geri kazanım bedeli: Kamulaştırılan veya kamuya terk edilen bir alanın, amacına uygun kullanılmaması durumunda eski malikçe geri alınması için ödenen bedel
Getiri oranı (Yield - Mülkün yatırımcısına sağladığı yıllık kira getirisi oranı): Bir gayrimenkulün yıllık net kira gelirinin, toplam mülk değerine oranlanmasıyla elde edilen yıllık yatırım verimlilik yüzdesi
Getiri potansiyeli: Bir mülkün mevcut veya gelecekteki gelişim aksları doğrultusunda yatırımcısına sağlayabileceği muhtemel değer artışı ve kira kazancı beklentisi
Gıpta edilen mülk (Piyasa değeri yüksek, talep gören gayrimenkul): Konumu, mimarisi veya niteliği sebebiyle piyasada nadir bulunan, yüksek talep gören ve prestijli gayrimenkul
Gider paylaşımı (Site ortak giderlerinin bağımsız bölümlere dağıtımı): Toplu yapılarda ortak kullanım alanlarının işletme, bakım ve onarım masraflarının Kat Mülkiyeti Kanunu ve yönetim planına göre paylaştırılması
Giriş çıkış (Lojistik ve ticari yapılarda sirkülasyon planlaması): Lojistik merkezleri, depolama ve ticari binalarda araç ve yaya trafiğinin güvenli ve verimli akışını sağlayan mimari geçiş tasarımı
Giriş holü (Mimari planlardaki antre payı): Bir dairenin veya bağımsız bölümün dış kapıdan girişinde yer alan, odalar arası geçişi sağlanan iç sirkülasyon alanı
Girişimci (Gayrimenkul geliştirme şirketlerinin yöneticisi): Gayrimenkul projelerinin fikir aşamasından hayata geçirilmesine kadar olan arsa, finans, inşaat ve satış süreçlerini yöneten yatırımcı/geliştirici
Giro (Tapu işlemlerinde pay devri yöntemi - halk dili): Tapu devirlerinde veya hisse devirlerinde alacağın ve mülkiyet payının el değiştirmesini ifade etmek için halk arasında kullanılan terim
Gizli ayıp (Satış sonrası ortaya çıkan, hemen görülemeyen yapısal kusurlar): Mülkün devri sırasında olağan bir incelemeyle fark edilemeyen, ancak kullanım sürecinde zamanla ortaya çıkan temel veya altyapı kusurları
Gizli ayıp davası (Gizli ayıptan sorumluluk davası): Mülkü satın alan kişinin, sonradan ortaya çıkan ağır ve gizli ayıplar sebebiyle satıcıya karşı açtığı bedel indirimi veya sözleşmenin feshi davası
Gizlilik sözleşmesi (Nondisclosure agreement - Ticari gayrimenkul satışında tarafların imzaladığı mahremiyet belgesi): Özellikle ticari ve büyük ölçekli gayrimenkul satışlarında, mülk ve finansal verilerin üçüncü şahıslarla paylaşılmamasını taahhüt eden mahremiyet sözleşmesi
Göç yönetimi (Bölgesel gayrimenkul talebini etkileyen demografik faktör): Nüfus hareketlerinin ve bölgesel göç dalgalarının konut arz-talep dengesi ve gayrimenkul fiyatları üzerindeki etkilerini analiz eden faktör
Gölgelenme hakkı (Komşuluk hukukunda ışık ve manzara hakkı): Komşu parsellerdeki yapıların birbirlerinin güneş ışığını, havasını veya manzarasını meşru ölçülerin ötesinde engellemesini kısıtlayan komşuluk hakkı
Görünür ayıp (Satış anında fark edilebilir hasarlar): Mülkün teslimi veya incelenmesi esnasında gözle kolayca tespit edilebilen (kırık, çatık, eksik imalat gibi) açık kusurlar
Gözlemci (Ekspertiz ve şantiye sürecindeki denetçi): İnşaat ve ekspertiz süreçlerinde projenin şartnameye, imara ve finansal ilerlemeye uygunluğunu yerinde denetleyen bağımsız uzman
Grup mülkiyeti (Toplu konut ve site yönetimi): Birden fazla yapının veya parselli sitelerin bir arada bulunduğu projelerde ortak alanların ve tesislerin toplu yönetimi ve mülkiyet düzeni
Güvenli bölge (Askeri veya güvenlikli yapı yasağı alanları): Askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri veya stratejik hatlar sebebiyle yapılaşmanın kısıtlandığı veya özel izne tabi olduğu alanlar
Güvenli tapu (Güvenli ödeme sistemleri ile yapılan tapu transferi): Tapu devri ile satış bedelinin ödenmesini eş zamanlı ve risksiz olarak sağlanan (Takasbank vb.) dijital transfer altyapısı
Güvenlik danışmanı (Site/AVM yönetimlerinde profesyonel güvenlik planlaması): Toplu konut, site veya ticari alanlarda fiziksel ve elektronik güvenlik konseptini tasarlayan ve denetleyen uzman
Güvenlik sertifikası (Bina otomasyon sistemleri güvenliği): Akıllı binalarda ve ticari gayrimenkullerde yangın, gaz, sızma ve otomasyon sistemlerinin standartlara uygunluğunu gösteren belge
Güvenlik sistemleri (CCTV, alarm, yangın): Mülkün güvenliğini sağlamak amacıyla kurulan kapalı devre kamera, hırsız alarmı ve yangın algılama sistemlerinin tamamı
Güvenlik ve İmar Denetimi (Belediye zabıtası ve yapı denetim): İnşaatların imar ruhsatına, iş sağlığına ve çevre güvenliğine uygunluğunu denetleyen yerel yönetim ve yapı denetim mekanizması
Güzergah (Kadastro ve imar yolları bağlantısı): İmar ve kadastro haritalarında ulaşım ağını, yol bağlantılarını ve altyapı geçiş hatlarını belirleyen hat

H

Haciz (Borç nedeniyle gayrimenkul üzerine konulan idari/yargısal kısıtlama): Borçlunun mülkü üzerindeki tasarruf yetkisini kısıtlayan, alacaklının talebiyle icra dairesi veya mahkemece konulan hukuki şerh
Haciz fekki (Haczin kaldırılması): Borcun ödenmesi veya hukuki durumun çözülmesi sonucu tapu kütüğündeki haciz şerhinin resmi yazıyla silinmesi ve kaldırılması işlemi
Haciz şerhi (Tapu kütüğünün beyanlar hanesinde görünür): Taşınmazın üzerinde icra veya vergi dairesi haczi bulunduğunu gösteren tapu kütüğündeki resmi kayıt işlemi
Hafriyat (İnşaat öncesi kazı çalışmaları): İnşaat yapımına başlamadan önce bina temelinin oturtulması için yapılan toprak kazma, taşıma ve zemin hazırlama işi
Hafriyat izni ve döküm alanı: Belediyelerden alınan toprak kazı izni ve çıkarılan harfiyatın dökülmesine izin verilen resmi döküm sahası belgesi
Hak sahibi (Kentsel dönüşümde paydaş veya tapu maliki): Kentsel dönüşüm veya kamulaştırma alanlarında mülkiyet, irtifak veya zilyetlik hakkına sahip olan asıl malik ve paydaşlar
Hakkaniyet (Kira tespit davalarında ve mahkeme süreçlerinde esas alınan adalet ilkesi): Kira tespit ve uyarlama davalarında hakimin somut olayın şartlarına, enflasyona ve emsallere göre adil bir denge kurarak karar vermesi ilkesi
Haklı neden (Kiracının veya ev sahibinin tahliye isteminde sunduğu gerekçe): Kira sözleşmesinin feshi veya tahliye davası açılması için kanunda öngörülen (kira ödememe, gereksinim vb.) geçerli hukuki sebep
Haksız işgal (Ecrimisil sebebi olan durum): Bir gayrimenkulün, malikin rızası veya geçerli bir sözleşme olmadan üçüncü bir şahıs tarafından fuzuli olarak kullanılması durumu
Halkın ortak kullanım alanı (Kamu alanları): Park, meydan, yol, yeşil alan gibi kamunun kullanımına açık olan ve özel mülkiyete konu edilemeyen alanlar
Hane halkı büyüklüğü (Gayrimenkul tip seçiminde etkili analiz kriteri): Bir konutta birlikte yaşayan aile bireylerinin sayısı; konut tipolojisi ve oda sayısı talebini belirleyen demografik veri
Harç (Tapu, kadastro ve belediyede ödenen resmi işlem bedelleri): Tapu devirleri, ipotek tesisleri, imar ruhsatları ve kadastro işlemleri esnasında devlete ve idareye ödenen yasal bedeller
Harç muafiyeti (Özel durumlarda tapu harcı ödenmemesi): Kentsel dönüşüm projeleri, belirli kamu devirleri veya özel kanunlar kapsamında yapılan işlemlerde tapu harcından muaf tutulma durumu
Harita (Kadastro ve aplikasyon paftaları): Arsa ve arazilerin sınırlarını, ölçekli boyutlarını ve coğrafi konumlarını gösteren resmi teknik pafta ve dokümanlar
Harita mühendisi (İfraz, tevhit ve aplikasyon süreçlerini yöneten uzman): Arazilerin ölçülmesi, parselasyonu, aplikasyonu, ifraz ve tevhit işlemlerinin teknik haritalarını hazırlayan yetkili mühendis
Hasar tespiti (Doğal afet sonrası yapı denetim veya sigorta raporu): Deprem, sel gibi afetler sonrasında binaların taşıyıcı sistemlerindeki hasar durumunu ve kullanılabilirliğini belirleyen resmi teknik inceleme
Hasılat paylaşımı (Arsa sahibi-müteahhit arasındaki kâr ortaklığı): Arsa sahibinin arsasını vermesi, müteahhidin inşaatı yapması ve üretilen bağımsız bölümlerin satışından elde edilen gelirin paylaşılması modeli
Hata düzeltme (Tapu sicilindeki maddi hatalar): Tapu kütüğündeki isim, soyisim, hisse veya alan hesaplarındaki belgelere dayalı maddi hataların Tapu Müdürü kararıyla düzeltilmesi
Havalandırma boşluğu (Mimaride dikey ortak alan): Binaların penceresi bulunmayan iç mekanlarının (banyo, wc vb.) havalandırılması ve ışık alması için bırakılan dikey mimari boşluk
Havuz katı (Dubleks ve villa projelerinde özel bölüm): Lüks konut ve villalarda doğrudan yüzme havuzuna veya havuz terasına açılan özel kullanım katı
Hazır beton (Yapı denetim standartları): İnşaatlarda kullanılan ve TSE ile Yapı Denetim standartlarına uygun olarak santralde üretilip mikserle sahaya dökülen beton
Hazine arazisi (Devlet mülkiyetindeki taşınmaz): Mülkiyeti devlete (Hazineye) ait olan, Milli Emlak tarafından yönetilen arsa, arazi ve taşınmazlar
Hazine arazisi kiralama/satın alma süreçleri: Devlet mülkiyetindeki arazilerin 4706 sayılı Kanun ve Milli Emlak mevzuatı kapsamında ihale usulüyle kiralanması veya satılması işlemleri
Hazine payı: Hisseli gayrimenkullerde veya imar uygulamaları sonucunda oluşan parsellerde Hazineye ait olan mülkiyet hissesi
Hedef pazar analizi (Gayrimenkul yatırımında demografik odak): Bir gayrimenkul projesinin satılacağı veya kiralanacağı potansiyel alıcı/kiracı kitlesinin gelir, sosyo-ekonomik ve yaş analizlerinin yapılması
Hegemonya (Sitede yönetici veya büyük pay sahibinin baskın hakları): Toplu yapılarda yüksek arsa payına veya oy hakkına sahip bağımsız bölüm maliklerinin yönetim kararlarındaki baskın pozisyonu
Hemzemin (Zemin kat seviyesi): Bulunduğu yol veya bahçe kotu ile aynı hizada olan, basamaksız ve kot farkı bulunmayan yapı seviyesi
Hızlandırılmış amortisman (Gayrimenkul muhasebesinde erken yıpranma hesabı): Ticari gayrimenkullerin ve demirbaşların vergi muhasebesinde ilk yıllarda daha yüksek oranlarda yıpranma payı düşülerek gider yazılması yöntemi
Hibe (Bağışlama / Tapuda mülkün ivazsız/bedelsiz devri): Bir gayrimenkulün mülkiyetinin herhangi bir maddi karşılık veya bedel alınmaksızın başkasına devredilmesi işlemi
Hibe sözleşmesi: Bağışlayanın mülkünü bedelsiz olarak bağışlanana devretmeyi taahhüt ettiği ve tapuda resmi senetle yapılan sözleşme
Hibrit ofis (Ticari gayrimenkulde esnek çalışma alanı trendi): Uzaktan ve ofisten çalışmayı birleştiren, esnek masa ve ortak kullanım alanlarına sahip modern ticari gayrimenkul modeli
Hisse (Taşınmaz üzerindeki pay oranı): Paylı mülkiyette her bir paydaşın taşınmazın tamamı üzerindeki hukuki ve oransal pay miktarı
Hisse devri: Paylı veya elbirliği mülkiyetindeki bir gayrimenkulün hissesinin diğer hissedarlara veya üçüncü kişilere satış/bağış yoluyla devredilmesi
Hisse oranı (Arsa payı): Bağımsız bölümlerin ana gayrimenkuldeki değerleriyle orantılı olarak kat mülkiyetinde belirlenen arsa payı oranı
Hissedar (Paydaş): Paylı mülkiyet konusu bir gayrimenkul üzerinde belirli bir oranda mülkiyet hakkına sahip olan kişilerden her biri
Hisseli tapu (Müşterek mülkiyetin yansıması): Birden fazla kişinin tek bir taşınmaz üzerinde paylı veya elbirliği halinde malik olduğunu gösteren resmi tapu belgesi
Hisseli tapuda rıza (Satış veya yönetim kararlarında diğer hissedarların onayı): Hisseli gayrimenkullerde önalım hakkı (şufa), kiralama veya fiili kullanım kararlarında diğer paydaşların verdiği resmi muvafakat
Hizmet alanı (Site ortak tesisleri): Toplu yapılarda kat maliklerinin ortak kullanımına ayrılmış güvenlik kulübesi, idari büro, kapıcı dairesi ve teknik odalar gibi alanlar
Hizmet bedeli (Emlak danışmanı komisyonu): Gayrimenkul alım, satım veya kiralama işlemlerine aracılık eden taşınmaz ticareti yetkili işletmelerine ödenen yasal komisyon ücreti
Hizmet hakkı (İrtifak hakkı - Başkasının mülkünü kullanma hakkı): Bir taşınmaz malikinin diğer taşınmaz maliki lehine kullanım, geçit veya faydalanma imkanı tanıdığı kısıtlı ayni hak (irtifak hakkı)
Hizmet kusuru (Yapı denetim veya mülk yönetiminin yasal sorumluluğu): Mülk yönetimi veya yapı denetim firmalarının mevzuata ve sözleşmeye aykırı eksik/hatalı eylemleri sonucu doğan hukuki sorumluluk
Hizmet sözleşmesi (Gayrimenkul yönetim ve danışmanlık sözleşmesi): Gayrimenkul danışmanlığı, site yönetimi veya mülk yönetimi hizmetlerinin kapsamını ve ücretini belirleyen resmi borçlandırıcı sözleşme
Hold (Portföy yönetiminde mülkü elde tutma stratejisi): Piyasa koşulları ve değer artış beklentileri doğrultusunda gayrimenkulü satmayıp uzun vadeli elde tutmayı hedefleyen yatırım stratejisi
Holding gayrimenkulü (Şirket aktifinde kayıtlı taşınmaz varlıklar): Şirketler grubunun veya holdinglerin özkaynaklarında ve aktif bilançolarında kayıtlı bulunan tüm taşınmaz portföyü
Hub (Lojistik gayrimenkulde dağıtım va toplama merkezi): E-ticaret ve kargo taşımacılığında ürünlerin toplandığı, sınıflandırıldığı ve dağıtıldığı stratejik konumlu ana lojistik tesisi
Hukuki ayıp (Mülkün kullanımını veya satışını engelleyen yasal pürüzler; örn: imar iptali): Mülkün değerini veya kullanımını olumsuz etkileyen, imar iptali, sit kararı veya kamulaştırma gibi mevzuattan kaynaklanan yasal engeller
Hukuki el atma (Belediyenin imar planında kamuya ayırdığı arsaya yıllarca kamulaştırma yapmaması): İmar planında okul, park veya yol gibi kamu hizmetine ayrılan özel mülk arsanın idarece uzun süre kamulaştırılmayarak mülkiyet hakkının kısıtlanması
Hukuki kısıtlamalar (İpotek, haciz, şerh, tedbir): Gayrimenkulün tapu kütüğünde yer alan ve malikin tasarruf yetkisini kısıtlayan tüm ayni ve kişisel haklar
Hukuki statü (Mülkün tapu kütüğündeki yasal konum): Bir taşınmazın arsa, kat irtifakı, kat mülkiyeti, tescilli yapı veya sit alanı gibi mevzuat karşısındaki yasal durumu
Hususi mülk (Özel mülkiyet): Kamuya ait olmayan, gerçek veya tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan özel mülkiyete konu gayrimenkul
Hususi ortak alan (Belirli bağımsız bölümlere tahsisli alan): Bina yönetim planı ile ana gayrimenkulün ortak alanı olmasına rağmen yalnızca belirli bir bağımsız bölümün kullanımına bırakılmış alan
Hükmen tescil (Mahkeme ilamına dayanarak tapu kütüğüne yapılan kayıt): Tapu sahibinin rızası olmaksızın, kesinleşmiş mahkeme kararına (ilama) dayanılarak tapu kütüğünde yapılan mülkiyet tescil işlemi
Hükümet tasarrufu (Kamu arazileri): Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan, kamunun yararlanmasına ayrılmış sahil, orman, mera gibi tescilsiz alanlar
Hür mülkiyet (Üzerinde herhangi bir takyidat bulunmayan gayrimenkul): Tapu kütüğünde ipotek, haciz, intifa veya şerh gibi hiçbir hukuki kısıtlama (takyidat) bulunmayan tam ve serbest mülkiyet

I

Ilıca vasıflı gayrimenkul (Termal turizm imarlı taşınmazlar): İçinde veya sınırlarında doğal termal/şifalı su kaynağı bulunan, sağlık turizmi ve kaplıca tesis imarına sahip taşınmazlar
Isı pay ölçer (Merkezi sistemli binalarda aidat ve yakıt paylaşım cihazı): Merkezi ısıtma sistemli binalarda her bir bağımsız bölümün tükettiği ısı miktarını ölçerek adil gider paylaşımı sağlayan cihaz
Isı yalıtım raporu: Binanın ısı kayıplarını, kullanılan yalıtım malzemelerini ve standartlara uygunluğunu gösteren teknik mühendislik raporu
Isı yalıtım yönetmeliği (Mülklerin mantolama ve enerji verimliliği standardı): Binalarda enerji tasarrufu sağlamak amacıyla dış cephe mantolama ve yalıtım standartlarını zorunlu kılan resmi yönetmelik
Isıtma ve havalandırma (HVAC) sistemi demirbaşı: Ticari ve konut projelerinde iklimlendirme, havalandırma ve ısıtma işlevini gören ana iklimlendirme tesisatı demirbaşı
Iska (Eski kadastro hukukunda ölçüm hatası payı): Eski tapu ve kadastro ölçüm tekniklerinden kaynaklanan, harita ile arazi sınırları arasındaki kabul edilebilir hata/yanılma payı
Islah imar planı (Düzensiz veya gecekondu bölgelerini yasallaştırmak için yapılan özel plan): Düzensiz yapılaşmış veya gecekondu bölgelerini sağlığa, şartlara ve imar mevzuatına uygun hale getirmek amacıyla yapılan iyileştirme planı
Islahevleri ve resmi kurum alanları imar vasfı: İmar planlarında yalnızca kamu idarelerinin veya resmi kurumların hizmet binaları için ayrılmış kamu imar alanı
Işık hakkı (Komşuluk hukukunda pencere açma ve aydınlanma mesafesi): Binaların komşu parsele olan mesafelerini koruyarak doğal ışık almasını ve aydınlanmasını güvenceye alan komşuluk hukuku kuralı
Işıklandırma muvafakatnamesi: Komşu parseldeki yapının ışık ve hava almasını sağlayan pencere veya açıklıklara izin verildiğini gösteren resmi muvafakat belgesi

İ

İade hakkı (Vefa hakkı - Satılan mülkü geri alma şartı): Gayrimenkulü satan kişiye, belirli bir süre ve bedel karşılığında mülkü tek taraflı iradeyle geri satın alma imkanı veren ayni hak
İane (Vakıf taşınmazlarına yapılan bağış/katkı): Vakıf mülklerinin korunması, bakımı veya ihyası amacıyla yapılan nakdi veya ayni yardım ve bağışlar
İane-i imariye (Eski imar katılım payı vergisi): Osmanlı ve erken cumhuriyet döneminde şehir imar çalışmaları ve altyapı finansmanı için mülk sahiplerinden alınan imar katkı payı
İbra (Tarafların karşılıklı olarak borçsuz olduklarını beyan etmeleri): Alacaklı ve borçlunun, aralarındaki gayrimenkul, kiralama veya inşaat ilişkisinden doğan tüm borç ve alacakların bittiğini beyan etmesi
İbraname: Kira sözleşmesi bitiminde veya inşaat tesliminde tarafların birbirlerini mali ve hukuki yönden ibra ettiklerini gösteren ıslak imzalı belge
İcra dairesi (Mülklerin cebri satış işlemlerini yürüten makam): Borç ödenmediğinde alacaklının talebiyle gayrimenkul üzerine haciz koyan ve cebri satış (açık artırma) süreçlerini yürüten resmi makam
İcra satışı (İcra yoluyla gayrimenkul satışı): Borçluya ait gayrimenkulün icra müdürlüğü tarafından elektronik ortamda açık artırma usulüyle ihale edilerek satılması
İcra şerhi (Tapu kaydına işlenen borç bildirimi): Taşınmazın icra takibine konu olduğunu ve satışına engel kısıtlama getirildiğini gösteren tapu kütüğü kaydı
İç bahçe (Mimaride parsel içi peyzaj alanı): Bina veya site mimari tasarımında yapı bloklarının ortasında kalan, ortak kullanıma açık peyzaj ve yeşil alan
İç brüt alan (İç duvarlar dahil daire metrajı): Bağımsız bölümün dış duvarları hariç, iç kolonlar ve iç duvarlar dahil olacak şekilde hesaplanan toplam kapalı alanı
İç içe parsel (Mahreç hakkı olmayan, başka parsellerle çevrili taşınmaz): Doğrudan imar yoluna cephesi bulunmayan, etrafı tamamen diğer özel parsellerle çevrelenmiş kör parsel
İç mimari tadilat projesi: Bina taşıyıcı sistemine dokunmaksızın iç mekanların estetik ve fonksiyonel olarak yeniden düzenlenmesi için hazırlanan mimari proje
İç net alan (Süpürülebilir temiz kullanım alanı): Bağımsız bölüm içerisinde duvarlar, kolonlar ve şaftlar düşüldükten sonra fiilen basılabilen net süpürülebilir alan
İdare (Belediye, Çevre Şehircilik Bakanlığı veya TOKİ gibi kamu kurumları): Gayrimenkul, imar, ruhsat ve kamulaştırma süreçlerinde kamusal yetki kullanan belediye ve bakanlık gibi resmi kurumlar
İdari kamulaştırma: Kamu yararı kararına dayanarak özel mülkiyetteki bir taşınmazın idare tarafından bedeli ödenerek kamu mülkiyetine geçirilmesi
İdari şerh (Kamu kurumlarının tapu kütüğüne koyduğu satılamaz/devredilemez notları): Kamu kurumları veya mahkemelerce tapu kütüğünün beyanlar veya şerhler hanesine konulan kısıtlayıcı resmi notlar
İdari vesayet (Vakıf veya kamu taşınmazlarının yönetim denetimi): Vakıf veya kamusal gayrimenkullerin mevzuata uygun yönetilip yönetilmediğinin üst idari makamlarca denetlenmesi hukuku
İfa (Sözleşme yükümlülüğünün yerine getirilmesi): Gayrimenkul satış veya kira sözleşmesinde üstlenilen borcun (bedel ödeme, mülkü teslim etme vb.) eksiksiz yerine getirilmesi
İfa yeri (Gayrimenkul tesliminin yapılacağı resmi adres): Sözleşmeden doğan edimlerin (mülk teslimi veya ödeme) gerçekleştirileceği hukuki ve fiziki adres
İfraz (Ayırma / Bir parselin imar kanununa göre birden fazla parsele bölünmesi): Tek bir tapu parselinin İmar Kanunu'nun 15. ve 16. maddelerine uygun olarak birden fazla müstakil parsele bölünmesi işlemi
İfraz harcı: Tapuda yapılan parsel ayırma (ifraz) işlemi sırasında döner sermaye ve tapu harcı olarak ödenen resmi bedel
İfraz krokisi: Harita mühendislerince hazırlanan ve bir parselin nasıl bölüneceğini geometrici verilerle gösteren resmi teknik harita
İfraz şartları: Bir arsanın bölünebilmesi için imar planında belirlenen asgari parsel büyüklüğü, yol cephesi ve derinlik koşulları
İhale (Gayrimenkulün en yüksek teklifi verene satılması usulü): Kamu veya özel mülklerin rekabet ortamında en yüksek bedeli teklif eden alıcıya satılması veya kiralanması yöntemi
İhale şartnamesi: İhaleye konu gayrimenkulün niteliklerini, muhammen bedelini, teminat miktarını ve ihale kurallarını belirleyen resmi doküman
İhbar süresi (Kira sözleşmesini sonlandırmadan önce yapılması gereken resmi bildirim süresi): Kira veya hizmet sözleşmelerini feshetmeden önce tarafların birbirine kanunen bildirmekle yükümlü olduğu yasal ön uyarı süresi
İhbarname (Noter kanalıyla çekilen resmi uyarı): Sözleşme ihlali, tahliye talebi veya kira artışı gibi durumlarda karşı tarafa noter aracılığıyla çekilen resmi ihtar yazısı
İhdas (Kapanan yol veya meydanların imar planıyla arsaya dönüştürülüp tescil edilmesi): İmar uygulaması sonucu kapanan yol, meydan veya yeşil alanların müstakil parsel haline getirilerek belediye adına tescil edilmesi
İhdasen tescil: İmar planı kararıyla ihdas edilen yeni alanların tapu kütüğüne idare adına resmen tescil edilmesi işlemi
İhtiyaç sebebiyle tahliye davası (Mal sahibinin kendisinin veya alt/üst soyunun konut ihtiyacı davası): Kiraya verenin kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler için konut/işyeri gereksinimi nedeniyle açtığı tahliye davası
İhtiyati haciz (Dava sürerken mülkün kaçırılmasını önleyen geçici haciz kararı): Para alacağının zamanında ödenmesini güvence altına almak için mahkeme kararıyla borçlunun mülküne geçici olarak konulan haciz
İhtiyati tedbir (Mahkeme kararıyla mülkün üçüncü kişilere satışının durdurulması): Uyuşmazlık konusu gayrimenkulün dava sürecinde üçüncü kişilere devredilmesini veya üzerinde hak tesis edilmesini önleyen mahkeme kararı
İhtiyati tedbir şerhi: Mahkemenin verdiği ihtiyati tedbir kararının üçüncü kişilere iyiniyet iddiasını önlemek üzere tapu kütüğüne işlenmesi
İkametgah (Yerleşim yeri adresi): Bir kimsenin yerleşmek niyetiyle oturduğu ve resmi kayıtlarda (MERNİS) beyan ettiği yasal ikamet adresi
İkiz nizam (İki binanın birer yan duvarlarının bitişik olduğu yapılaşma türü): İmar planında iki ayrı parseldeki binaların bitişik ortak bir duvarla inşa edildiği müstakil görünümlü yapı nizamı
İkiz villa: Ortak bir ara duvara sahip, bağımsız girişleri ve bahçeleri bulunan iki bitişik villadan oluşan konut tipi
İktisap (Mülk edinme / Mülkiyet hakkının kazanılması): Satış, miras, bağış veya mahkeme kararı gibi hukuki yollarla bir gayrimenkul üzerinde mülkiyet hakkı elde edilmesi
İktisap tarihi (Gayrimenkulün satın alındığı resmi tapu tarihi): Mülkiyet hakkının tapu kütüğüne tescil edildiği ve vergilendirme süreçlerinde (değer artış kazancı) esas alınan tescil tarihi
İlam (Mahkeme kararı belgesi): Yargılama sonucunda mahkeme hakimi tarafından verilen ve hüküm içeren onaylı resmi mahkeme kararı belgesi
İlamlı icra (Mahkeme kararına dayanarak yapılan tahliye veya satış): Elinde kesinleşmiş mahkeme ilamı bulunan alacaklının/hak sahibinin doğrudan icra dairesi aracılığıyla ilamı infaz ettirmesi
İlan doğrulama sistemi (EİDS yetki belgesi kontrolü): Ticaret Bakanlığı tarafından devreye alınan, taşınmaz ilanlarının yalnızca yetkili emlak işletmeleri ve mülk sahiplerince verilebilmesini sağlayan sistem
İlan ve reklam vergisi (Emlak ofislerinin veya ticari mülklerin tabela vergisi): Emlak işletmelerinin ve ticari mülklerin dış cephelerinde yer alan tabela, giydirme ve reklam elemanları için belediyeye ödenen vergi
İlave imar planı (Mevcut plana ek olarak yapılan yeni imar alanları): Mevcut imar planının yetersiz kalması durumunda, planın bitişiğinde yeni alanların imara açılması amacıyla hazırlanan ek plan
İlegal yapı (Kaçak, ruhsatsız veya imara aykırı bina): Onaylı imar projesi ve yapı ruhsatı bulunmaksızın ya da ruhsat eklerine aykırı olarak inşa edilmiş kaçak yapı
İleri tarihli kira sözleşmesi: Başlangıç tarihi imza tarihinden sonraki bir ileri gün olarak belirlenen ve yükümlülükleri o tarihte başlayan kira kontratı
İletişim hakları (Site yönetimlerinde toplu SMS ve bildirim izni): Toplu yapı yönetimlerinin kat maliklerine veya kiracılara duyuru yapabilmesi için KVKK kapsamında alınan iletişim izni
İmalathane vasıflı gayrimenkul: Tapu kütüğünde veya ruhsatında sanayi ve küçük sanayi üretimi yapılmasına izin verilmiş ticari/endüstriyel bağımsız bölüm
İmar: Bir yerin gelişmesi, güzelleşmesi ve yapılaşmaya uygun hale getirilmesi amacıyla yapılan idari ve teknik planlama süreçlerinin tamamı
İmar affı (İmar barışı / Kaçak yapılara Yapı Kayıt Belgesi verilmesi süreci): Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların belirli bir harç karşılığında Yapı Kayıt Belgesi verilerek kayıt altına alınması düzenlemesi
İmar barışı: Ruhsatsız veya imar mevzuatına aykırı binaların mülkiyet ve altyapı sorunlarını çözmek amacıyla çıkarılan yasal düzenleme
İmar çapı (İmar durumu belgesi): Bir arsanın kadastro haritası üzerindeki sınırlarını, yapılaşma koşullarını (TAKS, KAKS, Hmax) gösteren belediye belgesi
İmar davası (Plan iptali veya encümen kararına itiraz davaları): Hukuka veya kamu yararına aykırı olan imar planlarının, parselasyon işlemlerinin veya yıkım/para cezası kararlarının iptali için açılan idari dava
İmar durumu (Arsanın ne kadarlık, kaç katlı ve ne cins yapıya izin verdiğini gösteren belge): İlgili belediyesince düzenlenen, parselin inşaat haklarını, kullanım amacını ve yapılaşma sınırlarını belirten resmi belge
İmar hukuku: Şehirlerin planlanmasını, arsa düzenlemelerini, yapı ruhsatı ve iskan süreçlerini düzenleyen idare hukuku alt dalı
İmar kanunu (3194 sayılı kanun): Türkiye'de yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların plan, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlayan temel kanun
İmar kısıtlaması (Sit alanı, koruma bandı gibi yapı yasağı durumları): Taşınmazın üzerinde bulunan sit alanı, askeri güvenlik bölgesi, su havzası gibi yapılaşmayı sınırlandıran veya engelleyen hukuki durum
İmar kirliliği (Ruhsatsız yapılaşma nedeniyle doğan ceza kanunu suçu): Ruhsatsız veya ruhsata aykırı bina inşa eden veya ettiren kişilere Türk Ceza Kanunu'nun 184. maddesi uyarınca verilen hapis cezasını gerektiren suç
İmar müdürlüğü (Belediyelerin yapı ve ruhsat birimi): Belediyelerde imar planlarını uygulayan, ruhsat, iskan, ruhsata aykırılık ve denetim işlemlerini yürüten teknik birim
İmar parseli (İmar uygulaması görerek üzerine inşaat yapılabilir hale gelmiş arsa): İmar kanununun 18. maddesi uygulaması görerek arazi niteliğinden arsa niteliğine geçmiş, üzerine doğrudan inşaat yapılabilen parsel
İmar planı (Nazım ve uygulama imar planları): Belde ve şehirlerin arazi kullanımını, nüfus yoğunluğunu ve ulaşım ağlarını gösteren 1/5000 ve 1/1000 ölçekli onaylı planlar
İmar uygulaması (18. madde uygulaması / Parselasyon): Kadastro parsellerinin imar planına uygun olarak düzenlenmesi, DOP kesintisi yapılarak imar parsellerine dönüştürülmesi işlemi
İmar yönetmeliği: 3194 sayılı İmar Kanunu'na dayanılarak çıkarılan, binaların bahçe mesafeleri, kat yükseklikleri ve mimari detaylarını belirleyen ikincil mevzuat
İmar zararı (Plan değişiklikleri nedeniyle yaşanan değer kayıpları): İmar planı tadilatları veya kısıtlamaları sebebiyle arsa sahibinin inşaat hakkının azalması sonucu uğradığı maddi değer kaybı
İmza sirküleri (Şirket adına tapuda işlem yapacak yetkilinin imza beyanı): Tüzel kişilerin (şirketlerin) tapuda ve resmi kurumlarda temsilcilerinin imza örneklerini ve yetki sınırlarını gösteren noter onaylı belge
İmza yetkisi: Bir şirketi, vakfı veya kurumu tapu satışı, ipotek ve sözleşme süreçlerinde borç altına sokmaya yetkili kılınma durumu
İnatçı kiracı (Sektörde tahliye süreçlerini uzatan kiracılar için kullanılan terim): Kira sözleşmesi bitmesine veya yasal nedenler oluşmasına rağmen mülkü tahliye etmeyip hukuki süreçleri sonuna kadar zorlayan kiracı
İnfa etmek (Mahkeme kararını uygulamak): Mahkemeler veya icra daireleri tarafından verilen kararların ve tahliye emrinin fiilen yerine getirilerek uygulanması
İnşaat: Arsa veya arazi üzerinde malzeme ve işçilik kullanılarak yapı, bina veya altyapı tesislerinin meydana getirilmesi süreci
İnşaat alanı (Toplam brüt ve net inşaat metrajları): Bir yapının katlar alanı toplamı dahil olmak üzere inşa edilen toplam brüt ve net metrekare büyüklüğü
İnşaat kalitesi sınıflandırması (Lüks, 1. sınıf, 2. sınıf vb.): Emlak vergisi ve değerleme süreçlerinde binaların kullanılan malzeme ve işçilik standardına göre (lüks, 1., 2., 3. sınıf) gruplandırılması
İnşaat maliyeti (Metrekare birim imalat maliyeti): Bir yapının tamamlanabilmesi için metrekare başına harcanan malzeme, işçilik, proje ve ruhsat giderlerinin toplamı
İnşaat ruhsatı (Yapı ruhsatı / İnşaata başlamak için belediyeden alınan yasal izin): Onaylı mimari, statik, elektrik ve tesisat projelerine göre inşaata başlanabilmesi için belediyeden alınan yasal izin belgesi
İnşaat sigortası (All-risk sigortası): İnşaat süresince şantiyede oluşabilecek yangın, deprem, hırsızlık ve doğal afet gibi tüm riskleri güvenceye alan sigorta poliçesi
İnşaat sözleşmesi: Arsa sahibi ile yüklenici (müteahhit) arasında yapılan, inşaatın yapım şartlarını, süresini ve paylaşım oranlarını belirleyen borçlandırıcı akit
İntifa hakkı (Gayrimenkulün mülkiyetini değil, sadece kullanma ve gelirlerinden yararlanma hakkı): Bir başkasına ait gayrimenkulü bizzat kullanma ve onun kirası gibi gelirlerinden (semerelerinden) ömür boyu yararlanma yetkisi veren ayni hak
İntifa hakkı şerhi: Tapu kütüğünün irtifak hakları hanesine işlenen ve mülk üzerinde başkası lehine intifa hakkı bulunduğunu gösteren resmi tescil
İntikal (Vefat eden malikin gayrimenkulünün mirasçılarına geçmesi işlemi): Vefat eden tapu sahibinin mirasçılarının, veraset ilamına dayanarak mülkiyeti kendi adlarına tapuya tescil ettirmesi işlemi
İntikal vergisi (Veraset ve intikal vergisi): Miras veya hibeli devirler yoluyla ivazsız (bedelsiz) olarak gayrimenkul iktisap eden kişilerin devlete ödemekle yükümlü olduğu vergi
İpoteğin paraya çevrilmesi davası (Borç ödenmediğinde mülkün icrayla satılması süreci): İpotekle güvenceye alınan borç ödenmediğinde, alacaklının icra dairesi aracılığıyla ipotekli mülkü sattırıp alacağını tahsil ettiği hukuki yol
İpotek (Alacağın güvencesi olarak gayrimenkulün teminat gösterilmesi şerhi): Mevcut veya doğacak bir borcun ödenmesini güvence altına almak amacıyla gayrimenkul üzerinde alacaklı lehine kurlanan ayni teminat hakkı
İpotek belgesi: Tapu müdürlüğü tarafından düzenlenen ve gayrimenkul üzerinde tesis edilen ipoteğin detaylarını ve derecesini gösteren resmi belge
İpotek derecesi (İpoteklerin tapudaki öncelik sırası / Sıra cetveli): Gayrimenkul üzerinde birden fazla ipotek bulunması durumunda, satış parasının paylaşımında geçerli olan öncelik sırası (sabite derece sistemi)
İpotek fekki (Borç bitiminde ipoteğin kaldırılması işlemi): İpotekle güvence altına alınan borcun tamamen ödenmesi sonucu, alacaklının onayı veya mahkeme kararıyla tapudaki ipoteğin silinmesi
İpotek tesis harcı: Tapu müdürlüğünde bir gayrimenkul üzerinde ipotek kurulması esnasında ipotek bedeli üzerinden ödenen yasal harç bedeli
İpotekli konut kredisi: Satın alınacak konutun veya başka bir gayrimenkulün teminat (ipotek) gösterilmesi suretiyle bankalardan alınan uzun vadeli konut kredisi
İpotekli satış: Üzerinde banka veya şahıs ipoteği bulunan bir gayrimenkulün, alıcının ipotekli borcu kabul etmesiyle yapılan tapu devri işlemi
İptal davası (Tapu iptal ve tescil davası): Hukuka aykırı, yolsuz veya usulsüz tescil edilmiş tapu kayıtlarının iptal edilerek gerçek hak sahibi adına tescil edilmesi için açılan dava
İrad (Gayrimenkulün getirdiği periyodik gelir): Bir gayrimenkulün kiralanması veya işletilmesi sonucu sahibine sağladığı dönemsel ve düzenli nakdi veya ayni gelir
İrtifak hakkı (Bir taşınmaz üzerinde, başka bir taşınmaz veya kişi lehine kurulan kullanım hakkı): Bir taşınmaz malikinin, diğer bir taşınmaz veya şahıs lehine mülkiyet hakkını kısıtlayarak kullanım (geçit, kaynak, üst hakkı) izni vermesi
İrtifak hakkı tesisi: Tapu müdürlüğünde tarafların resmi senet düzenleyerek taşınmaz üzerinde irtifak hakkını tescil ettirmesi işlemi
İrtifak hakları hanesi: Tapu kütük sayfasında yer alan ve mülk üzerindeki geçit, intifa, üst hakkı gibi irtifak haklarının tescil edildiği özel sütun
İskan (Yapı kullanma izin belgesi / Binanın projeye uygun bittiğini gösteren yasal belge): İnşaatın onaylı projesine, ruhsatına ve imar mevzuatına uygun olarak tamamlandığını gösteren belediyece verilen oturma izni belgesi
İskan harcı: Yapı kullanma izin belgesi (iskan) alınırken belediyelere ödenen metrekare ve bağımsız bölüm bazlı resmi idari harç
İskanlı tapu (Kat mülkiyetli tapu): İskan belgesi alındıktan sonra tapu kütüğünde Kat Mülkiyeti kütüğüne tescil edilmiş, bağımsız bölümleri netleşmiş resmi tapu
İstihkak davası (Gayrimenkulün gerçek sahibinin mülkü geri isteme davası): Gayrimenkulün kendi zilyetliğinde veya mülkiyetinde olduğunu iddia eden kişinin, mülkü haksız elinde tutandan geri alması için açtığı dava
İstila (Gayrimenkul hukukunda haksız işgalin geniş çaplı hali): Bir gayrimenkulün malikin rızası olmadan organized veya kitlesel bir şekilde haksız olarak ele geçirilmesi ve kullanılması durumu
İstinat duvarı (Arazi kaymalarını önleyen inşaat mühendisliği yapısı): Eğimli veya kot farkı bulunan arazilerde toprağın kaymasını, kaymasını ve çökmesini önlemek amacıyla inşa edilen istinat yapısı
İstisnai mülkiyet: Özel kanunlarla (kentsel dönüşüm, sit alanı vb.) mülkiyet hakkının kullanılmasına getirilen özel kısıtlama veya ayrıcalıklı hukuki rejim
İş yeri açma ve çalışma ruhsatı: Bir gayrimenkulde ticari faaliyette bulunulabilmesi için belediyeden veya il özel idaresinden alınan resmi faaliyet izni
İş yeri vasıflı gayrimenkul (Ticari taşınmaz): Tapu kütüğünde dükkan, mağaza, büro, plaza veya imalathane gibi ticari faaliyet gösterilmesine izin verilen bağımsız bölüm
İşgalci (Mülkü yasal hakkı olmadan kullanan kişi): Bir gayrimenkulü geçerli bir kira sözleşmesi veya malikin muvafakatı olmadan fuzuli olarak kullanan (fuzuli şagil) kimse
İşletme bütçesi (Aidat hesaplama temeli): Site veya apartmanın ortak giderlerini karşılamak amacıyla kat maliklerinden toplanacak aidatların hesaplandığı bütçe cetveli
İşletme projesi (Site ve apartman yönetimlerinin yıllık tahmini bütçesi): Toplu yapılarda yönetici tarafından hazırlanan, bir yıllık tahmini gelir-gider bütçesini ve bağımsız bölüm aidatlarını gösteren proje
İştirak halinde mülkiyet (Elbirliği mülkiyeti / Payların belirli olmadığı ortaklık): Mirasçılar arasında olduğu gibi, ortakların belirlenmiş bağımsız paylarının bulunmadığı, mülkiyetin bir bütün olarak ortaklara ait olduğu yapı
İvaz (Karşılık / Bedel): Gayrimenkul hukuku işlemlerinde yapılan devir veya sözleşme karşılığında ödenen mali/nakdi bedel veya edim
İvazlı devir (Satış, trampa gibi bir bedel karşılığında yapılan tapu devri): Satış veya trampa (trampa) gibi bir parasal bedel veya mal karşılığında gerçekleştirilen mülkiyet devri işlemleri
İvazsız devir (Hibe, miras gibi bedelsiz yapılan mülkiyet değişimi): Bağışlama (hibe) veya miras yoluyla herhangi bir karşılık ve ödeme alınmaksızın yapılan mülkiyet değişimi
İzale-i Şuyu (Ortaklığın giderilmesi davası / Hisseli mülkün mahkemece satılıp paraya çevrilmesi): Hisseli gayrimenkullerde paydaşların anlaşamaması durumunda, mahkeme yoluyla mülkün aynen bölünmesi veya icrayla satılarak parasının paylaşılması
İzin belgesi (Yabancıların mülk ediniminde valilik veya askeri izin süreçleri): Yabancı uyruklu gerçek kişilerin Türkiye'de mülk edinimi sırasında askeri yasak bölgeler veya valilik makamlarınca verilen resmi uygunluk izni

J

Jakuzi (Lüks konut ve bungalov portföylerinde mülk demirbaş değeri): Lüks konut, villa ve bungalov konseptlerindeki banyolarda veya teraslarda yer alan, mülkün değerini artıran demirbaş hidro-masaj küveti
Jaluzi sistemleri (Modern ticari gayrimenkul cephe standartları): Ticari binalar ve plazalarda cam cephelerin güneş kontrolü ve mahremiyeti için kullanılan entegre veya harici perde/gölgeleme sistemleri
Jeneratör odası ortak alanı (Site ve plazalarda teknik hacim yönetimi): Toplu yapılarda kesintisiz güç kaynağı sağlayan jeneratörlerin konumlandırıldığı, gürültü ve yangın izolasyonlu ortak teknik alan
Jeodetik ölçüm (Kadastro haritalarının alt yapısı): Nirengi ve poligon ağlarına dayanarak arazi sınırlarının ve kadastro paftalarının yüksek hassasiyetle ölçülmesi işlemi
Jeodezi (Dünyanın şeklini ve kadastro ölçümlerini inceleyen bilim dalı): Yeryüzünün hassas boyutlarını, yerçekimi alanını ve kadastral ölçüm prensiplerini inceleyen, haritacılığın temelini oluşturan bilim
Jeolojik etüt raporu (Zemin etüdü / İnşaat öncesi toprağın sağlamlık kontrolü): İnşaat yapılmadan önce zeminin taşıma kapasitesini, yeraltı suyu durumunu ve deprem riskini belirleyen jeoloji mühendisliği raporu
Jeolojik sakıncalı alan (İmar planında yapı yapılması yasaklanan riskli bölge): Heyelan, kaya düşmesi, aktif fay veya sıvılaşma riski sebebiyle imar planlarında yapılaşmaya kapatılan sakıncalı alan
Jeotermal imar alanı (Termal kaynak bölgelerindeki özel imar koşulları): Jeotermal kaynakların ve termal suların bulunduğu alanlarda turizm, seracılık ve konut ısıtması için ayrılmış özel imar lejantı
Joint Venture (Ortak girişim / Büyük gayrimenkul projelerinde şirketlerin güç birliği yapması): İki veya daha fazla inşaat/gayrimenkul şirketinin büyük ölçekli bir projeyi üstlenmek ve riski paylaşmak amacıyla kurduğu geçici ortaklık
Jurnal kayıtları (Eski tapu arşivlerindeki günlük işlem defterleri): Osmanlı ve erken cumhuriyet dönemi tapu dairelerinde yapılan günlük yevmiye ve devir işlemlerinin kronolojik olarak işlendiği tarihi defterler

K

Kaba inşaat (Bir yapının taşıyıcı betonarme ve tuğla duvarlarının bitip henüz ince işçiliğine başlanmamış hali): Binanın temel, kolon, kiriş, tabliye ve dış/iç tuğla duvarları tamamlanmış, henüz sıva, tesisat ve kaplamaları yapılmamış taşıyıcı iskelet aşaması
Kabari (Gabari teriminin halk dilindeki ve eski kayıtlardaki yazılış biçimi): Bir binanın belediyece izin verilen azami bina yüksekliğini ifade eden gabari teriminin eski kayıtlardaki yazımı
Kabotaj Kanunu kısıtlamaları (Kıyı mülkleri ve liman bölgelerindeki gayrimenkul sınırlamaları): Deniz kıyılarında, liman ve kara sularında bulunan gayrimenkullerin yabancılara satışı ve kullanımına ilişkin özel yasal kısıtlamalar
Kabul beyanı (Tapu işlemlerinde tarafların irade açıklaması): Tapu müdürlüğünde alıcı ve satıcının devir şartlarını ve bedeli kabul ettiklerini resmi senet huzurunda beyan etmeleri
Kaçak yapı (Ruhsatsız, ruhsat eklerine aykırı veya imar planı bulunmayan alana yapılan yasa dışı bina): Belediyeden veya yetkili idareden yapı ruhsatı alınmadan ya da ruhsata aykırı olarak inşa edilen yasa dışı yapı
Kadastral yol (Resmi olarak kadastro paftasında yer alan ve kamuya açık olan yol): Kadastro haritalarında resmi yol olarak tescil edilmiş ve parsellerin imar uygulamasına esas ulaşımını sağlayan kamu yolu
Kadastro (Taşınmazların sınırlarını, alanlarını ve hukuki durumlarını belirleyerek haritaya bağlama işlemi): Ülke sınırlarındaki tüm taşınmazların hukuki ve geometrik durumlarını tespit edip haritaya ve tapu kütüğüne bağlama işlemi
Kadastro haritası (Pafta / Parsellerin sınırlarını gösteren resmi teknik harita): Kadastro çalışmaları sonucu oluşturulan, parsellerin sınırlarını, boyutlarını ve konumlarını gösteren resmi teknik çizim/pafta
Kadastro kanunu (3402 sayılı kanun): Türkiye sınırları içindeki taşınmazların kadastrosunu yaparak tapu kütüklerine tescil edilmesini düzenleyen temel kanun
Kadastro mahkemesi (Taşınmazların mülkiyet ve sınır uyuşmazlıklarını çözen özel mahkeme): Kadastro askı ilan süresi içinde açılan mülkiyet, sınır ve hak sahipliği davalarına bakmakla görevli uzmanlaşmış mahkeme
Kadastro müdürlüğü: Kadastro çalışmalarını yürüten, haritaları üreten ve güncelleyen Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'ne bağlı taşra teşkilatı
Kadastro tespiti (Arazi üzerinde yapılan resmi sınır belirleme çalışması): Kadastro ekiplerince sahada hak sahiplerinin ve sınırların bilirkişiler eşliğinde resmen belirlenip tutanağa geçirilmesi
Kadük olmak (Gayrimenkul ihale veya tekliflerinin süresinin dolması/geçersiz kalması): Verilen emlak tekliflerinin, satış vaatlerinin veya ihale kararlarının süresi içinde işleme konulmaması nedeniyle hukuken geçersiz hale gelmesi
Kafes sistemi (İnşaat temellerinde demir bağlama yöntemi): Betonarme yapılarda temel ve kolon demirlerinin yük dağılımını optimize etmek için kafes şeklinde birbirine bağlanması tekniği
Kagir yapı (Yığma yapı / Taş, tuğla veya betondan yapılan, taşıyıcı iskeleti olmayan bina): Taşıyıcı kolon ve kirişler yerine taşıyıcı tuğla, taş veya briket duvarlar kullanılarak inşa edilmiş yapı türü
Kaime (Eski tapu ve finans kayıt belgesi): Osmanlı ve erken cumhuriyet döneminde kullanılan, mülkiyet veya borç ilişkisini gösteren resmi senet/belge
KAKS (Kat Alanı Kat Sayısı / Emsal / Arsa üzerine yapılabilecek toplam net inşaat alanı oranı): Arsa alanının KAKS katsayısı ile çarpılması sonucu o arsaya yapılabilecek toplam emsale konu inşaat alanını belirten oran
Kaldıraç etkisi (Gayrimenkul yatırımında az sermaye ve kredi kullanarak yüksek getiri elde etme stratejisi): Gayrimenkul alımında özkaynak yerine banka kredisi/finansman kullanarak yatırılan özsermayeye oranla daha yüksek getiri sağlama yöntemi
Kalfa (Şantiye imalat süreçlerini yürüten teknik usta): İnşaat şantiyesinde mimar ve mühendislerin direktifleri doğrultusunda işçileri ve imalatı sevk ve idare eden deneyimli usta
Kalıp işçiliği (Beton dökümü öncesi ahşap veya çelik taşıyıcı sistem kurulumu): Taze betonun istenen formda donmasını sağlamak amacıyla ahşap, çelik veya kontrplak malzemelerle yapılan geçici taşıyıcı sistem işçiliği
Kalorimetre (Merkezi ısıtma sistemli apartmanlarda daire bazlı tüketim ölçer demirbaş): Merkezi ısıtma sistemine sahip binalarda her bir bağımsız bölümün harcadığı ısı enerjisini sirkülasyon ve sıcaklığa göre ölçen cihaz
Kamu malı (Devletin veya kamu tüzel kişilerinin doğrudan kullanımındaki taşınmazlar): Doğrudan kamunun hizmetine sunulmuş veya devletin hüküm ve tasarrufu altında olan, satılamaz ve haczedilemez taşınmazlar
Kamu ortaklığı payı (KOP / İmar uygulamasında okul, cami, hastane için kesilen arsa payı): İmar uygulaması sırasında milli eğitim, sağlık ve dini tesis gibi kamu hizmet alanları için arsadan pay oranında yapılan kesinti
Kamu yararı kararı (Kamulaştırma işleminin başlayabilmesi için gereken ilk yasal şart): Kamulaştırma sürecinin başlatılabilmesi için yetkili idari mercilerce alınan ve işlemin toplum yararına olduğunu belgeleyen karar
Kamulaştırma (Kamu yararı amacıyla şahıs mülklerinin bedeli ödenerek devlete geçirilmesi işlemi): Devlet veya kamu tüzel kişilerinin, kamu yararının gerektirdiği durumlarda özel mülkiyetteki taşınmazların bedelini peşin ödeyerek mülkiyetini alması
Kamulaştırma bedeli: İdarenin kamulaştırdığı taşınmaz için gayrimenkul değerleme esaslarına göre tespit edip mülk sahibine ödediği resmi tutar
Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davası: İdare ile mülk sahibinin kamulaştırma bedelinde anlaşamaması durumunda idarece mahkemede açılan bedel belirleme ve tescil davası
Kamulaştırma kanunu (2942 sayılı kanun): Devletin ve kamu tüzel kişilerinin kamulaştırma işlemlerinde uyacağı usul, esas ve bedel tespiti kurallarını belirleyen kanun
Kamulaştırmasız el atma (Devletin bedelini ödemeden şahsın taşınmazına fiilen el koyması durumu): İdarenin kamulaştırma prosedürünü tamamlamadan veya bedelini ödemeden özel mülke fiilen (yol, park vb. yaparak) el koyması hali
Kanalizasyon katılım payı (Belediyelerin altyapı hizmeti karşılığı mülk sahibinden aldığı harç): Belediyelerin sunduğu kanalizasyon ve altyapı hizmetleri karşılığında mülk sahiplerinden tahsil ettiği yasal altyapı katılım bedeli
Kanuni ikametgah: Kişinin resmi nüfus kayıtlarında (MERNİS) yerleşmek amacıyla oturduğunu beyan ettiği ve tüm resmi tebligatların yapıldığı yasal adres
Kanuni ipotek (Yasa gereği doğrudan kurulan ipotek türü; örn: satıcının alacak ipoteği): Sözleşmeye gerek kalmaksızın doğrudan kanun hükmü gereğince satıcı, mirasçı veya müteahhit lehine kurulan ipotek hakkı
Kanuni şufa hakkı (Hisseli tapularda diğer hissedarların yasal ön alım hakkı): Hisseli gayrimenkullerde bir hissenin üçüncü kişilere satılması halinde, diğer hissedarların öncelikle satın alma yetkisi veren yasal hak
Kapalı alan (Brüt metrekare hesaplarına dahil edilen dış duvarlar arası alan): Bir yapının dış duvarları ile sınırlandırılmış, üstü kapalı ve her türlü hava şartından korunmuş toplam inşaat alanı
Kapalı otopark ortak alanı: Sitede veya binada tüm kat maliklerinin kullanımına ayrılmış, tapuda ortak yer olarak tescil edilmiş kapalı araç park alanı
Kapanan yolların ihdası (İmar planıyla kapanan yolların arsaya dönüştürülüp belediye adına tescili): İmar planı tadilatı ile işlevini yitiren yol veya meydanların arsa vasfına çevrilerek belediye adına tapuya tescil edilmesi işlemi
Kaparo (Pey akçesi / Sözleşme kurulurken güven tazminatı olarak verilen ön ödeme): Sözleşme akdedilirken tarafların kararlılığını göstermek ve cayma durumunda tazminat niteliği taşımak üzere verilen ön güvence bedeli
Kaparo iade şartları: Satıştan veya kiralamadan haklı ya da haksız cayma durumlarında verilen pey akçesinin hangi koşullarda iade edileceğini belirleyen kurallar
Kaping (Gayrimenkul finansmanında faiz oranına üst sınır getirilmesi): Değişken faizli gayrimenkul kredilerinde, borçluyu korumak amacıyla faiz oranının tırmanabileceği en üst sınırın belirlenmesi
Kapitalizasyon oranı (Mülkün yıllık net gelirinin, mülk değerine bölünmesiyle bulunan getiri oranı): Bir gayrimenkulün yıllık net kira gelirinin toplam piyasa değerine bölünmesiyle elde edilen ve yatırımın geri dönüşünü gösteren getiri oranı
Kappas yöntemi (Gayrimenkul değerlemede istatistiksel doğrulama metodu): Gayrimenkul değerleme raporlarında kullanılan verilerin nitel ve nicel tutarlılığını test eden istatistiksel doğrulama metodu
Kapsama alanı (Emlak ofislerinin veya projelerin bölgesel etki alanı): Bir emlak işletmesinin veya gayrimenkul projesinin pazarlama, satış ve hizmet yürüttüğü ana coğrafi bölge ve pazar etki alanı
Kar payı ortaklığı projesi: İnşaat projesine finansman sağlayan yatırımcı ile yüklenicinin, proje sonunda elde edilen karı önceden belirlenen oranlarda paylaşması modeli
Karkas yapı (Taşıyıcı sistemi betonarme veya çelik kolon ve kirişlerden oluşan bina): Yapının yükünü taşıyan dikme, kolon, kiriş ve tabliyelerin betonarme, çelik veya ahşaptan yapıldığı taşıyıcı iskelet sistemi
Karma kullanım projesi (Mixed-use / Konut, ofis ve AVM'nin bir arada olduğu emlak projeleri): İçerisinde konut, ofis, alışveriş merkezi, otel gibi farklı fonksiyonları bir arada barındıran entegre gayrimenkul projeleri
Karot örneği (Binaların deprem dayanıklılığını ölçmek için betondan silindir şeklinde alınan numune): Mevcut binaların deprem risk analizlerinde beton dayanımını laboratuvarda test etmek amacıyla taşıyıcı elemanlardan alınan silindir numune
Karot testi davası (Ortakların anlaşamadığı durumlarda mahkemeden risk tespiti istenmesi): Kat maliklerinin riskli yapı tespiti için karot örneği alınmasında anlaşamaması durumunda mahkeme kanalıyla tespit istenmesi davası
Karşılıklılık ilkesi (Mütekabiliyet / Yabancıların Türkiye'den mülk edinebilmesi için aranan karşılıklı hak şartı): Bir yabancı ülke vatandaşının Türkiye'de mülk edinebilmesi için Türk vatandaşlarına da o ülkede aynı hakkın tanınması şartı (2012'de esnetilmiştir)
Kasaba imar planı: Nüfusu ve gelişme potansiyeli belirli ölçekte olan belde ve kasabaların arazi kullanımını düzenleyen imar planı
Kasra (Vakıf mülkleri hukukunda küçük köşk/bağ evi vasfı): Tarihi tapu ve vakıf kayıtlarında bahçe veya bağ içerisinde yer alan küçük müstakil köşk, dinlenme yapısı
Kaşane (Lüks ve görkemli tarihi büyük konut vasfı): Eski tapu kayıtlarında büyük, mimari açıdan süslü, gösterişli ve geniş bahçeli tarihi konutları tanımlayan vasıf
Kat Alanı Katsayısı (KAKS): Emsal / Bir arsa üzerine inşa edilecek tüm katların toplam net alanının arsa alanına azami oranını belirten değer
Kat bahçesi (Yüksek katlı binalarda bırakılan açık yeşil alan mimarisi): Çok katlı yapılarda kat aralarında veya bina cephesinde ortak/özel kullanım için tasarlanmış açık veya yarı açık peyzaj alanı
Kat irtifakı (Yapımı süren veya henüz başlamamış binadaki dairelerin arsa payına bağlı mülkiyet hakkı): Henüz tamamlanmamış veya inşaatına başlanacak bir binada, her bir bağımsız bölüme düşen arsa payı üzerine kurulan geçici mülkiyet hakkı
Kat irtifaklı tapu: İnşaat aşamasındaki bir binada, bağımsız bölümlerin arsa paylarını ve konumlarını gösteren resmi tapu senedi
Kat karşılığı inşaat sözleşmesi (Arsa payı karşılığı inşaat yapımı ve daire paylaşımı yasal kontratı): Arsa sahibinin arsa payını yükleniciye devretmesi, yüklenicinin ise bunun karşılığında arsa üzerine bina inşa edip bağımsız bölümleri teslim etmesi sözleşmesi
Kat maliki (Bağımsız bölümün yasal sahibi): Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş bir binada bağımsız bir bölüm üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan gerçek veya tüzel kişi
Kat malikleri kurulu (Apartman veya sitedeki tüm daire sahiplerinin oluşturduğu karar organı): Bir binada veya sitede tüm bağımsız bölüm sahiplerinin oluşturduğu, gayrimenkulün yönetiminde en yüksek karar organı olan kurul
Kat mülkiyeti (İnşaatı tamamen bitmiş ve iskanı alınmış binadaki dairelerin tam mülkiyet hakkı): İnşaatı tamamlanmış, iskanı alınmış binalarda bağımsız bölümler üzerinde kurulan ve arsa payı ile bağlantılı olan tam ve bağımsız mülkiyet hakkı
Kat mülkiyeti kanunu (KMK / 634 sayılı kanun): Tamamlanmış yapılardaki bağımsız bölümlerin mülkiyetini, ortak alanları, yönetimi ve kat maliklerinin hak/sorumluluklarını düzenleyen kanun
Kat mülkiyetine geçiş davası (Müteahhit veya ortakların iskan sonrası tapu çevirim davası): İskanı alınmış binalarda kat irtifakından kat mülkiyetine geçiş işlemlerinden kaçınan maliklere karşı mahkeme yoluyla tescil istenmesi davası
Kat mülkiyetli tapu: Binanın projesine uygun bittiğini ve iskanının alındığını gösteren, kat irtifakından kat mülkiyetine tescil edilmiş pembe tapu senedi
Kat planı (Dairelerin oda dağılımlarını ve metrajlarını gösteren mimari çizim): Bir yapının kat bazında mimari düzenini, odaların konumunu, kapı/pencere ve net metrajlarını gösteren yatay kesit çizimi
Kat yüksekliği (Döşeme üstünden bir üst katın döşeme üstüne kadar olan dikey mesafe): Bir katta bitmiş döşeme üst kotundan, bir üst kattaki bitmiş döşeme üst kotuna kadar olan dikey mesafe
Katalog satışı (Maketten satış / Proje aşamasındaki gayrimenkulün satılması): Henüz inşaatına başlanmamış veya devam eden projelerin mimari maket, katalog ve dijital görseller üzerinden tüketicilere satılması
Kavuz (İnşaat terimi): İnşaat detaylarında kalıp, kaplama veya ahşap birleşim yüzeylerinde kullanılan yardımcı koruyucu/dolgu malzemesi
Kayıt dökümü (Tapu sicil müdürlüğünden alınan güncel takyidatlı mülk dökümü): Tapu Sicil Müdürlüğü'nden alınan, taşınmaz üzerindeki ipotek, haciz, şerh ve hak sahiplerini detaylıca gösteren güncel belge
Kayıt düzeltme davası (Tapu kütüğündeki kimlik ve parsel hatalarının mahkemece düzeltilmesi): Tapu kütüğünde hatalı veya eksik yazılan ad, soyad, baba adı veya parsel niteliği gibi bilgilerin mahkeme kararıyla düzeltilmesi davası
Kayyım (Gayrimenkul ortak uyuşmazlıklarında veya sahipsiz mülklerde mahkemenin atadığı yönetici): Vesayet altındaki kişilerin, sahipsiz taşınmazların veya ortakları uyuşmazlık içindeki şirket/sitelere mahkemece atanan yasal yönetici
Kayyımlık şerhi (Tapu kütüğüne işlenen idari yönetim notu): Taşınmazın kayyım tarafından yönetildiğini ve kayyımın izni olmadan işlem yapılamayacağını gösteren tapu kütüğü şerhi
Kazai bölüşüm (Mahkeme yoluyla mülkün ortaklar arasında paylaştırılması): Paylı veya elbirliği mülkiyetindeki taşınmazın mahkeme (izale-i şuyu) kararı ile aynen taksim edilmesi veya satılarak paylaştırılması
Kazandırıcı zamanaşımı (Bir araziyi davasız ve aralıksız 20 yıl kullanan kişinin mülkiyeti talep edebilmesi): Tapusuz bir araziyi davasız, aralıksız ve malik sıfatıyla 20 yıl boyunca zilyetliğinde tutan kişinin mülkiyet tescili talep etme hakkı
Kazanılmış hak (Müktesep hak / İmar planı değişse bile eski plana göre alınan ruhsatın geçerliliği): İmar planı değişse dahi, yürürlükteki eski plana uygun olarak yasal süresi içinde alınmış ruhsat ve hakların korunması durumu
Kelepir mülk (Piyasa rayiç bedelinin çok altında, acil satılık gayrimenkul): Mülk sahibinin acil nakit ihtiyacı veya benzerı sebeplerle piyasa rayiç değerinin oldukça altında fiyatla satışa sunulan gayrimenkul
Kentsel dönüşüm (Afet riski altındaki yapıların yıkılarak modern ve güvenli standartlarda yeniden yapılması süreci): Ekonomik ömrünü tamamlamış veya deprem riski taşıyan binaların yıkılıp yerini alan afetlere dayanıklı ve modern yapılaşma süreci
Kentsel dönüşüm harç muafiyeti: 6306 sayılı kanun kapsamında yapılan yenileme projelerinde tapu harcı, noter harcı ve bazı vergilerden sağlanan yasal muafiyet
Kentsel dönüşüm kanunu (6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun): Riskli alanlar ile riskli yapıların tespitini, tahliyesini, yıkımını ve yenilenmesini düzenleyen temel hukuki mevzuat
Kentsel dönüşüm kira yardımı: Riskli yapı olarak tespit edilen binaların tahliyesi sonrasında malik ve kiracılara Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca yapılan devlet desteği
Kentsel dönüşümde 2/3 çoğunluk kuralı (Paydaşların karar alma sınırı): Riskli yapılarda bina yapım ve müteahhit seçimi kararlarında arsa payı sahiplerinin en az üçte iki oranında nitelikli çoğunluğu sağlama şartı
Kentsel saçaklanma (Şehrin plansız bir şekilde dışa doğru yayılması): Kentin çeperlerine doğru düşük yoğunluklu, plansız ve kontrolsüz bir şekilde genişlemesi ve arazi kullanımı yayılımı
Kentsel sit alanı (Tarihi, kültürel veya mimari dokusu nedeniyle koruma altına alınan şehir bölgeleri): Tarihi, mimari ve kültürel özellikleri bakımından bütüncül olarak korunması gereken ve özel imar koşullarına tabi tutulan şehir alanları
Kentsel yenileme (Urban renewal): Eskimiş, çöküntü alanı haline gelmiş veya fonksiyonunu kaybetmiş kent dokularının fiziki, sosyal ve ekonomik olarak yeniden canlandırılması
Kesin haciz: İcra takibinin kesinleşmesinden sonra borçlunun gayrimenkulleri üzerine satılabilmesi amacıyla icra dairesince konulan hukuki haciz işlemi
Kesin kabul (Geçici kabulden sonra, garanti süresi bitiminde inşaatın eksiksiz teslim alındığı son aşama): Geçici kabulün ardından belirlenen deneme/garanti süresi sonunda, inşaattaki tüm eksikliklerin giderildiğini onaylayan nihai teslim asaması
Kesinleşme şerhi (Mahkeme kararının kesinleştiğini ve tapuda uygulanabileceğini gösteren belge): Mahkeme kararının temyiz veya istinaf aşamalarından geçerek kesin hüküm haline geldiğini ve tapuda işlem yapılabileceğini gösteren not
Key-money (Hava parası / Ticari mülklerde kiralama hakkı için mülk sahibine veya eski kiracıya ödenen bedel): Özellikle yoğun ticari akslardaki dükkan veya mağazaların kiralama hakkını devralmak adına ödenen karşılıksız transfer bedeli
Kılavuz çizgisi (Aplikasyon ve harita mühendisliği terimi): Harita mühendisliğinde arazi sınırlarının ve yapı akslarının sahaya doğru aplikasyonu sırasında kullanılan referans doğrusu
Kıyı kanunu kısıtlamaları (Deniz, göl ve akarsu kenarlarındaki yapılaşma sınırları ve sahil şeridi kuralları): Kıyı alanlarında kamu yararını gözeterek sahil şeritlerindeki ilk 50 ve 100 metrelik alanlarda yapılaşmaya getirilen yasal sınırlamalar
Kıyı kenar çizgisi (Kamuya açık alan ile özel mülkiyet sınırını ayıran yasal çizgi): Deniz, tabii ve suni göl ve akarsularda, suyun karaya değdiği noktaların oluşturduğu kıyı çizgisinden sonraki kara yönündeki doğal sınır
Kıymet takdiri (Mahkeme veya icra müdürlüğü eliyle mülke biçilen resmi değer): Resmi kurumlar, icra müdürlükleri veya mahkemelerce görevlendirilen bilirkişiler tarafından gayrimenkulün piyasa değerinin tespiti
Kıymet takdirine itiraz davası: İcra satışlarında tespit edilen değerin düşük veya hatalı olduğunu iddia eden tarafların icra hukuk mahkemesinde açtığı itiraz davası
Kira: Bir gayrimenkulün kullanım hakkının belirli bir süre için belirli bir bedel karşılığında kiracıya devredilmesi hukuki ilişkisi
Kira artış oranı (TÜFE 12 aylık ortalamasına göre belirlenen yasal üst sınır): Konut ve işyeri kiralarında yenilenen dönemde uygulanabilecek yasal azami artış oranı (TÜFE 12 aylık ortalaması esas alınır)
Kira çarpanı (Mülk bedelinin aylık veya yıllık kiraya bölünmesiyle bulunan amortisman göstergesi): Bir gayrimenkulün toplam satış fiyatının aylık veya yıllık kira gelirine bölünmesiyle hesaplanan amortisman süresi göstergesi
Kira geliri beyannamesi: Gayrimenkul sahiplerinin elde ettikleri yıllık kira gelirlerini (GMSİ) vergi dairesine bildirmek amacıyla her yıl verdikleri beyanname
Kira sözleşmesi (Kontrat): Kiraya veren ile kiracı arasında yapılan, gayrimenkulün kullanım şartlarını, süresini ve kira bedelini bağlayıcı kılan resmi akit
Kira stopajı (Ticari mülk kiralamalarında kiracının ödediği gelir vergisi tevkifatı): İşyeri olarak kiralanan mülklerde, kiracı tarafından brüt kira tutarı üzerinden kesilip mülk sahibi adına vergi dairesine ödenen tevkifat
Kira tespit davası (5 yılı dolduran kiracılarda kiranın piyasa rayicine göre yeniden belirlenmesi davası): Kira sözleşmesinde 5 yılı dolduran taşınmazlarda, kiranın güncel piyasa rayiçlerine göre hakim tarafından yeniden belirlenmesi davası
Kira uyarlama davası (Beklenmeyen ekonomik değişiklikler nedeniyle kiranın hakim tarafından değiştirilmesi davası): Aşırı ifa güçlüğü veya olağanüstü ekonomik kriz durumlarında kiranın değişen koşullara adapte edilmesi için açılan dava
Kiracı: Bir gayrimenkulü yapılan sözleşmeye uygun olarak bedeli karşılığında kullanma hakkını elde eden gerçek veya tüzel kişi
Kiracılık hakkı şerhi (Kira sözleşmesinin tapu kütüğüne işlenerek üçüncü kişilere karşı korunması): Kira sözleşmesinin tapu kütüğünün şerhler hanesine tescil edilerek, mülk el değiştirse dahi kiracının kullanım hakkının korunması
Kiracının tahliyesi: Kira sözleşmesinin sona ermesi, taahhütname, gereksinim veya borç ödememe gibi nedenlerle kiracının mülkü boşaltması süreci
Kiralama danışmanı: Gayrimenkul portföylerinin kiralanması süreçlerinde mülk sahibi veya kiracı adaylarına profesyonel aracılık ve danışmanlık sunan uzman
Kiralama stratejisi (Ticari veya konut portföylerinde doluluk oranını artırma planlaması): Ticari binalar, konut projeleri veya AVM'lerde ideal kiracı karmasını oluşturmak ve doluluk oranını maksimuma çıkarmak için yapılan planlama
Kiralama yetki belgesi: Mülk sahibinin gayrimenkulünü pazarlama ve kiralama hususunda yetkili kıldığı emlak işletmesine verdiği resmi onay belgesi
Kiralayan (Mülkünü kiraya veren şahıs veya kurum / Malik): Kira sözleşmesinde gayrimenkulün kullanım hakkını kira bedeli karşılığında kiracıya devreden mülk sahibi veya yetkili temsilci
Kiralık mülk sigortası: Kiralık konut veya işyerlerinde yangın, su basması ve kiracı kaynaklı hasarlara karşı gayrimenkulü güvenceye alan sigorta poliçesi
Kiriş (Binaların yükünü kolonlara aktaran yatay betonarme/çelik taşıyıcı sistem elemanı): Döşemelerden gelen yükleri toplayıp dikine taşıyıcı elemanlar olan kolonlara ileten horizontal betonarme veya çelik yapı elemanı
Kitle imar planı: Binaların oturum alanlarını, kitle boyutlarını ve vaziyet planı yerleşimlerini detaylı gösteren imar planı türü
Kolektif mülkiyet: Bir gayrimenkul üzerinde birden fazla kişinin paylı (müşterek) veya elbirliği (iştirak) halinde sahip olduğu mülkiyet düzeni
Kolon (Yapının dikey taşıyıcı sistemi / Deprem güvenliğinin temel elemanı): Binanın kat yüklerini ve kat düşey kuvvetlerini temele aktaran en kritik dikey taşıyıcı betonarme veya çelik yapı elemanı
Kombine gayrimenkul (Karma kullanımlı mülkler): İçerisinde konut, ticari alan, ofis ve depolama gibi birden fazla kullanım fonksiyonunu barındıran gayrimenkul türü
Komisyon (Gayrimenkul aracılık hizmet bedeli): Gayrimenkul alım, satım ve kiralama işlemlerinde emlak işletmesine yasayla belirlenen oranlarda ödenen hizmet bedeli
Komisyon sözleşmesi: Emlak danışmanı ile hizmet alan taraf arasında yapılan, sunulacak hizmeti ve ödenecek komisyon oranını belirten yasal mukavele
Komşu parsel (Sınırdaş taşınmaz): Söz konusu gayrimenkul parseli ile en az bir ortak sınıra/çizgiye sahip olan yan parsel
Komşuluk hukuku (Medeni Kanun'a göre komşuların birbirine zarar vermeme ve katlanma yükümlülükleri): Türk Medeni Kanunu gereğince komşu gayrimenkul sahiplerinin birbirini rahatsız etmeme, kısıtlamama ve katlanma yükümlülükleri
Konak vasıflı gayrimenkul: Tarihi ve mimari değeri bulunan, genellikle geniş bahçe içerisinde konumlanmış büyük ve gösterişli ahşap/kagir müstakil konut
Konsolidasyon (Arazi toplulaştırması / Parçalanmış arazilerin birleştirilmesi): Parçalanmış, şekilsiz veya ekonomik kullanıma uygun olmayan tarım arazilerinin birleştirilerek altyapılandırılması işlemi
Kontrat (Sözleşme): İki veya daha fazla tarafın hukuki sonuç doğurmak amacıyla iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak beyan ettikleri belge
Konut (Barınma amaçlı kullanılan bağımsız bölüm / Mesken): İnsanların barınma ve yaşam ihtiyacını karşılamak üzere inşa edilmiş, tapuda mesken olarak tescilli bağımsız bölüm
Konut dokunulmazlığı (Hukuki hak): Anayasal bir hak olup, kişinin rızası veya hakim kararı olmaksızın konutuna girilmesini ve arama yapılmasını yasaklayan hukuki güvence
Konut finansmanı kuruluşları: Tüketicilere konut edinmeleri amacıyla kredi sağlayan veya finansal kiralama yapan bankalar ve finansman şirketleri
Konut kaparo sözleşmesi: Konut alım-satımında tarafların anlaşmaya vardığını ve verilen pey akçesini bağlayıcı kılan ön satış sözleşmesi
Konut kredisi (Mortgage): Konut alımını finansman amacıyla bankalar tarafından mülk üzerine ipotek tesis edilerek verilen uzun vadeli kredi türü
Konut kredisi faiz oranı: Bankaların konut finansmanı için uyguladığı aylık veya yıllık bazda hesaplanan borçlanma maliyeti oranı
Konut yapı kooperatifi: Ortaklarına uygun koşullarda konut tedarik etmek amacıyla kurulan özel türdeki yapı kooperatifi
Kooperatif (Konut veya iş yeri üretmek amacıyla kurulan ortaklık yapısı): Ortaklarının konut veya işyeri ihtiyacını en uygun maliyetle karşılamak amacıyla kurulan, kar amacı gütmeyen dayanışma ortaklığı
Kooperatif hisse devri: Bir kooperatif üyesinin ortaklık payını ve buna bağlı gayrimenkul edinme hakkını noter devriyle bir başkasına aktarması
Kooperatif tasfiyesi: İnşaatların tamamlanıp kat mülkiyetli tapuların ortaklara dağıtılmasından sonra kooperatifin hukuki varlığını sona erdirme süreci
Koordinatlı tapu (Sınır noktaları X ve Y harita koordinatlarıyla belirlenmiş güncel tapu): Arsanın köşe noktalarının ülke nirengi sistemine bağlı X ve Y koordinatları ile kesin olarak haritada tanımlandığı güncel tapu
KOP (Kamu Ortaklığı Payı): İmar uygulamalarında düzenleme ortaklığı payından (DOP) ayrı olarak resmi kurum ve kamu hizmet alanları için kesilen pay
Koruma amaçlı imar planı (Sit alanlarında tarihi ve doğal dokuyu koruyarak yapılan özel plan): Sit alanlarında tarihi, kültürel ve doğal mirasın korunması, yaşatılması ve sürdürülmesi amacıyla hazırlanan özel ölçekli imar planı
Koruma bandı (Baraj, göl veya tarihi eser etrafındaki yapı yasağı bölgesi): Su kaynakları, barajlar veya tarihi yapılar etrafında yapılaşmayı engellemek ve çevreyi korumak amacıyla ayrılan güvenlik şeridi
Kot almak (Binanın temel ve kat seviyelerinin belediyece onaylanması): İnşaat yapılacak parselde binanın sıfır kotunun (kaldırım/yol seviyesi) belediye harita mühendislerince belirlenmesi işlemi
Kotu (Bir noktanın belirlenen bir başlangıç seviyesine göre olan dikey yüksekliği/seviyesi): Mühendislik ve mimaride bir noktanın deniz seviyesine veya belirlenmiş bir röper noktasına göre olan dikey yüksekliği
Kroki (Bir parselin veya bağımsız bölümün ölçeksiz ancak ölçülü taslak çizimi): Bir taşınmazın veya bağımsız bölümün sınırlarını, bölümlerini ve boyutlarını gösteren ölçeksiz ancak oranlı çizilmiş taslak harita
Kullanım alanı (Net ve brüt metrekareler): Gayrimenkulün içten içe süpürülebilir net alanı ile ortak alan payları dahil edilmiş brüt kullanım alanlarının tamamı
Kullanım hakkı (İntifa veya sükna hakkı): Bir gayrimenkulden faydalanma, oturma veya gelirlerini elde etme yetkisi veren ayni veya şahsi haklar (sükna ve intifa)
Kullanma izin belgesi (İskan raporu): Yapının ruhsat ve eklerine uygun olarak tamamlandığını belgeleyen ve oturuma izin veren belediye onay belgesi
Kupon arsa (Merkezi lokasyonda, imar durumu yüksek ve çok değerli arazi): Şehrin en değerli lokasyonlarında bulunan, yüksek emsalli ve emsallerine az rastlanan çok kıymetli arsa
Kupon daire: Lokasyon, manzara, mimari yapı ve fiyat avantajı açısından bölgesinde öne çıkan ve hızlı satılabilir nitelikteki özel daire
Kuru mülkiyet (Çıplak mülkiyet / Kullanım hakkı başkasında olan mülkün sahipliği): Üzerinde intifa (kullanım) hakkı başkasına ait olan, malikin sadece satma ve ipotek etme yetkisini elinde tuttuğu mülkiyet türü
Kutsal mekan ve vakıf arazileri mevzuatı: Dini yapılar, vakıf taşınmazları ve kutsal mekanların devredilemezliği ve korunmasını düzenleyen özel hukuki mevzuat
Kuyut-ı Atika (Eski tapu kayıtları / Osmanlı dönemi arşivleri): Osmanlı Devleti döneminden kalan ve günümüzde Tapu ve Kadastro Arşivi'nde muhafaza edilen tarihi tapu kayıt defterleri
Külfet (Taşınmaz üzerindeki borç, şerh veya yükümlülükler): Gayrimenkulün değerini veya kullanım yetkisini kısıtlayan ipotek, haciz, irtifak veya şerh gibi mülkiyete yüklenen mükellefiyetler
Kütük (Tapu sicil defteri): Taşınmazların sınırlarının, mülkiyet haklarının ve üzerindeki tüm ayni hakların resmi olarak tescil edildiği ana defterler
Kütük sayfa açılması (Yeni parsel veya bağımsız bölüm için tapuda yer ayrılması): İfraz, parselasyon veya kat mülkiyeti kurulması işlemleriyle oluşan yeni taşınmazlar için tapu kütüğünde bağımsız bir sayfa açılması

L

Laminat parke imalat standardı: Laminat parkelerin aşınma, darbe ve neme dayanıklılık seviyelerini belirleyen teknik standartlar (örn: AC3, AC4)
Lansman: Gayrimenkul projesinin satışa sunulduğu ilk tanıtım dönemi ve özel fiyat aşaması
Lansman fiyatı: Projenin en avantajlı ilk satış fiyatı
Lavabo ve ıslak hacim standartları: Banyo, WC ve mutfakta kullanılan su tesisatı, yalıtım ve hijyenik gereksinim standartları
Lehine işlem yapılması: Bir şahsın veya parselin yararına şerh/irtifak kurulması
Lehtar: Tapu, ipotek veya sigorta işlemlerinde adına hak tesis edilen, faydalanıcı kişi
Letter of Intent: LOI / Niyet mektubu / Ticari gayrimenkul kiralama ve satın alma öncesi resmi ön teklif
Levazım bedeli: Arsa sahibinin, arazisine yasa dışı inşaat yapan kişiye ödemek zorunda kalabileceği asgari malzeme bedeli
Lien: Rehin hakkı / Borç ödenene kadar mülk üzerinde tutulan yasal hak
Likidite riski: Gayrimenkulün nakde çevrilme süresinin uzaması riski
Likit pazar: Alım satım işlemlerinin çok hızlı gerçekleştiği aktif emlak piyasası
Listeleme: Portföy alma / Emlak ilanının sisteme girilmesi süreci
Listeleme süresi: Mülkün pazarda kalma süresi
Lojistik gayrimenkul: Depo, antrepo, dağıtım merkezi ve kargo transfer merkezleri vasıflı taşınmazlar
Lokal pazar analizi: Mahalle veya bölge bazlı nokta atışı emlak araştırması
Lokasyon: Mülkün coğrafi konumu ve çevresel değeri
Lokasyon analizi: Bir gayrimenkulün konumunun erişilebilirlik, çevre ve değer gelişimi açısından incelenmesi
Lüks konut segmenti: A grubu malzeme, sosyal donatı ve yüksek lokasyon değerine sahip üst segment konutlar
Lüks sınıf inşaat maliyeti: Bakanlıkça belirlenen en üst düzey yapı birim maliyet sınıfı

M

Maddi hata: Tapu kayıtlarındaki harf, rakam veya isimlerin yanlış yazılması durumu
Maddi hatanın düzeltilmesi işlemi: Tapudaki basit yazım hatalarının belgelenerek tapu müdürlüğünce resen veya taleple düzeltilmesi
Mağaza vasıflı bağımsız bölüm: Tapu kütüğünde dükkan veya ticari alan olarak tescil edilmiş bağımsız bölüm
Mahalle imar planı: Belirli bir mahalle ölçeğinde yapılaşma koşullarını ve arazi kullanımını gösteren detaylı plan
Mahalli rayiç: O bölgede kabul görmüş ortalama alım-satım veya kira değeri
Mahkeme kararıyla tescil: Mülkiyetin dava sonucunda mahkeme ilamına dayanarak tapuya tescil edilmesi (Hükmen tescil)
Mahreç hakkı: Yola cephesi olmayan bir parselin, yola çıkabilmek için yasal olarak geçiş hakkı talep etmesi
Mahremiyet duvarı: Komşuluk hukukunda sınır ve görüşü engelleme duvarı
Mahsup etmek: Depozito veya borçların karşılıklı alacaklardan düşülmesi
Maket: Projenin ölçeklendirilmiş üç boyutlu mimari modeli
Maketten satış: Projeden satış / Henüz tamamlanmamış konutların sözleşme ile satılması
Mal ayrılığı rejimi: Eşlerin evlilik birliğinde mülklerin sahipliğini ayrı tutması durumu
Mal ortaklığı rejimi: Eşlerin kanunen veya sözleşmeyle belirlenen mülkleri ortak sahiplendiği mal rejimi
Mal rejimi sözleşmesi: Evlilik öncesi veya esnasında mülk paylaşımına dair yapılan noter sözleşmesi
Mali yükümlülük: Taşınmaza ait vergi, harç ve aidat borçları
Malik: Gayrimenkulün tapu sicilindeki yasal sahibi
Maliklerin oy birliği: Kat mülkiyetinde tüm sahiplerin onayını gerektiren kritik kararlar; örn: cins değişikliği
Maliklerin oy çokluğu: Yönetici seçimi veya basit onarımlar için gereken çoğunluk sınırı
Manevi tazminat: Mülkiyet hakkı ihlallerinde doğabilecek yasal talep
Mantolama: Isı yalıtımı imalatı
Manzara hakkı: Planda veya sözleşmede korunan görsel cephe hakkı
Marant: Binaların saçak veya balkon altlarında yapılan dekoratif / koruyucu mimari çıkıntı
Masa başı değerleme: Desktop valuation / Sahaya gitmeden, veriler üzerinden yapılan ön ekspertiz
Masraf paylaşımı: Ortak giderlerin arsa payına göre dağıtılması
Mazi kaydı: Eski tapu kütüğü geçmişi
Meat: Eski tapu ve kadastro ölçümlerinde kullanılan tarihsel mesafe/alan ölçü birimi
Meclis kararı: Belediye meclisinin imar planı onay veya tadilat kararları
Mecur: Kiralanan gayrimenkul / Kira sözleşmesine konu olan taşınmaz
Medeni Kanun: Taşınmaz ve eşya hukukunun temelini oluşturan kanun
Mera: Kamuya ait, hayvan otlatma alanı vasfındaki korunması gereken arazi
Mera kanunu kısıtlamaları: Mera alanlarının amacı dışında kullanılmasını, satışını ve imara açılmasını engelleyen legal sınırlar
Merkezi ısıtma sistemi: Binanın tüm bağımsız bölümlerinin tek bir merkezden ısıtılması sistemi
Merkezi iş alanı: MİA / Şehirlerin plaza, banka ve ticari merkezlerinin yoğunlaştığı ana bölge
Mesken: Konut vasıflı bağımsız bölüm / Barınma alanı
Meskeniyet şerhi: Haczedilemezlik şerhi / Borçlunun haline münasip tek evinin icrayla satılmasını önleyen yasal hak
Meskûn alan: Halen yerleşilmiş olan ve imar planında konut alanına ayrılmış bölge
Meskûn mahal: İçinde insan barınan, yerleşim bulunması sebebiyle özel hukuki ve resmi kurallara tabi alan
Metraj: Bir yapının veya arsanın ölçüm sonuçları dökümü
Metrekare: m² / Gayrimenkulün alan ölçü birimi
Mevvaz: Eski vakıf ve tapu kayıtlarında yer alan mülk dağıtım/tahsis terimi
Mevzi imar planı: Mevcut imar planı sınırları dışındaki bir parsel için özel olarak yapılan lokal imar planı
Mevzuat: Gayrimenkulü ilgilendiren kanun, yönetmelik ve tebliğler bütünü
Meydan terki: İmar uygulamasında arsanın meydana ayrılan kısmının kamuya bırakılması
Mıcırlı alan: Otopark veya peyzaj alanlarında drenaj sağlama amacıyla kullanılan kırmataş kaplı zemin
Mimar: Yapının tasarımını ve projelerini hazırlayan meslek profesyoneli
Mimari proje: Binanın dış cephe, iç plan ve kat dağılımlarını gösteren resmi belediye onaylı çizim
Mimari projeye aykırılık: Kaçak imalat veya tadilat durumu
Mirali: Eski tapu ve harita kayıtlarında geçen sınır belirleme terimi
Miras: Vefat sonrası kalan mülk varlığı
Miras payı: Mirasçıların yasal olarak mülkiyet üzerinde sahip olduğu hak oranı
Mirasçılık belgesi: Veraset ilamı / Mirasçıları ve paylarını gösteren resmi mahkeme veya noter belgesi
Mirasın intikali: Miras kalan gayrimenkulün tapuda mirasçılar adına tescil edilmesi işlemi
Mixed-use projesi: Konut, ofis, AVM gibi farklı işlevleri tek çatıda toplayan karma kullanım projesi
Modernizasyon: Eski binaların günümüz teknik standartlarına göre yenilenmesi
Mortgage: Konut finansmanı / Uzun vadeli, gayrimenkul teminatlı kredi sistemi
Mortgage kredisi: Gayrimenkul teminatı gösterilerek alınan uzun vadeli konut finansman kredisi
Muacceliyet: Borcun vadesinin gelmesi veya sözleşme ihlaliyle tüm borcun tek seferde istenebilir olması
Muacceliyet şartı: Kira kontratlarında bir kira ödenmediğinde kalan tüm dönem kiralarının istenmesi maddesi - Geçersizlik şartları mevcuttur
Muadil mülk: Emsal değerlemede kullanılan, benzer özelliklerdeki eş değer taşınmaz
Muafiyet: Emlak vergisi veya harçlardan yasal olarak muaf olma durumu
Muayene ve kabul: İnşaat bitiminde teknik denetim süreci
Muhammen bedel: Bir mülkün satışa çıkarılmadan önce bilirkişi tarafından belirlenen başlangıç/asgari değeri
Muhdesat: Bir arazinin üzerindeki bina, ağaç veya tesislerin, arazinin sahibinden başkasına ait olması durumu
Muhdesatın aidiyeti davası: Arazideki yapı veya dikili ağaçların kendine ait olduğunu ispatlamak için açılan tespit davası
Muhtar senedi: Eski dönemlerde muhtar ve ihtiyar heyetince düzenlenen geçersiz tapu benzeri zilyetlik belgesi
Mutlak butlan: Sözleşmenin baştan itibaren kökten geçersiz sayılması durumu
Muvafakat: Onay / İzin
Muvafakatname: Bir işlemin yapılabilmesi için ilgilisinin verdiğini gösteren resmi izin belgesi; örn: eş muvafakatnamesi
Muvazaa: Danışıklı dövüş / Tapuda üçüncü kişileri aldatmak amacıyla yapılan gizli ve geçersiz sözleşme; örn: fiyatı düşük göstermek
Muvazaalı satış: İptal davasına konu olan hileli tapu devri
Muzayede: Açık artırma yoluyla gayrimenkul satışı
Mübadile: Eski tapu kayıtlarında taşınmaz takası
Mücbir sebep: Deprem, savaş, sel gibi sözleşme yükümlülüklerini engelleyen elinde olmayan büyük durumlar
Müdahalenin men-i davası: Elatmanın önlenmesi / Mülke yapılan haksız tecavüzün sonlandırılması davası
Müelliflik hakkı: Mimarların tasarladıkları proje üzerindeki telif ve değişiklik izin hakkı
Müfrez parsel: İfraz edilerek ana taşınmazdan ayrılmış yeni bağımsız parsel
Mühendislik hizmetleri: Statik, mekanik ve elektrik projeleri yönetimi
Müktesep hak: Kazanılmış yasal hak
Mülk: Kişinin üzerinde tam mülkiyet ve tasarruf hakkına sahip olduğu taşınmaz varlık
Mülk yöneticisi: Gayrimenkulün finansal, idari ve teknik süreçlerini malik adına yöneten profesyonel
Mülk yönetimi: Property Management / Taşınmazın kiralama, bakım, onarım ve finansal süreçlerinin profesyonelce idaresi
Mülkiyet hakkı: Anayasal güvence altındaki, bir taşınmaz üzerinde kullanma, yararlanma ve tasarruf etme tam yetkisi
Mülksüzleştirme: Kamulaştırma veya yasal el koyma süreçleri
Münferit imar durumu: Genel imar planından bağımsız olarak sadece tek bir parsel için düzenlenen özel yapılaşma koşulu
Münferit mülkiyet: Tek bir kişiye ait olan tam mülkiyet
Münhasır yetki: Emlak ofisine verilen tek yetkililik sözleşmesi / Exclusive
Mürtehin: İpotekli işlemde alacaklı olan ve mülk üzerinde rehin hakkı bulunan kişi/banka
Müştemilat: Eklenti / Ana binanın kullanımını kolaylaştıran dış eklentiler; örn: bekçi kulübesi, depo, depo odası
Müşterek cüz: Apartman ortak alanları
Müşterek mülkiyet: Paylı mülkiyet / Birden fazla kişinin, taşınmazın tamamı üzerinde belirli paylara sahip olduğu ortaklık türü
Müşterek ve müteselsil borçlu: Gayrimenkul kredilerinde veya kira kontratlarında borçtan tamamen ve birlikte sorumlu olan kefil yapısı
Müşteri portföyü: Bir emlak danışmanının veya firmasının hizmet verdiği aktif alıcı ve satıcı veritabanı
Müteahhit: Yüklenici / İnşaat projesini yapmayı yasal ve finansal olarak üstlenen kişi veya kurum
Müteahhit sözleşmesi: Arsa sahibi ile yüklenici arasında yapılan kat karşılığı veya anahtar teslim inşaat sözleşmesi
Mütekabiliyet: Karşılıklılık ilkesi / Yabancı ülke vatandaşlarının Türkiye'de emlak alabilme şartı
Mütemmim cüz: Bütünleyici parça / Yerinden söküldüğünde mülkün yapısını bozan unsurlar; örn: pencereler, çatılar
Müteselsil kefil: Borçlu ile birlikte doğrudan icra takibine uğrayabilecek kira sözleşmesi kefili

N

Nakit akış analizi: Bir yatırımın belirli periyotlardaki gelir ve gider dengesinin incelenmesi
Nakit akışı: Cash flow / Gayrimenkul yatırımından elde edilen periyodik net gelir akışı
Nakit getirisi: Cash-on-cash return
Nakit rezervi: Site yönetim bütçelerindeki acil durum fonu
Nalın hakkı: Eski hukukta zemin ile üzerindeki yapının farklı kişilere ait olması durumu
Nasıp: Miras hukukunda vasiyet idarecisi
Natamam yapı: İnşaatı henüz bitmemiş, eksik kalmış bina
Nazım imar planı: 1/5000 veya 1/25000 ölçekli, arazilerin genel kullanım kararlarını ve bölgelerini belirleyen ana imar planı
Negatif özkaynak: Mülkün piyasa değerinin, üzerindeki mortgage kredi borcunun altına düşmesi durumu
Net alan: Net metrekare / Süpürülebilir, duvarların iç tarafında kalan temiz yürüme alanı
Net getiri oranı: Bir gayrimenkulün tüm işletme giderleri düşüldükten sonra sağladığı net yıllık kazanç oranı
Net kiralama alanı: GLA / Ticari mülklerde koridorlar hariç sadece kiraya konu alan
Nispi harç: Mülk bedeli üzerinden oransal olarak hesaplanan tapu harcı türü
Nitelik: Tapudaki mülk vasfı; örn: kagir ev, arsa, zeytinlik
Niyet mektubu: Letter of Intent
Nominal değer: Enflasyondan arındırılmamış, kağıt üzerindeki emlak değeri
Noter: Gayrimenkul satış vaadi ve tahliye taahhütnamelerini onaylayan yasal makam
Noter ihtarnamesi: Hukuki süreç başlatmadan önce taraflara borç veya tahliye bildiriminin noter kanalıyla çekilmesi
Noter onaylı kira sözleşmesi: İmza ve şartları noter huzurunda doğrulanan resmi kira kontratı
Nötr pazar: Ne alıcının ne de satıcının baskın olmadığı, dengeli emlak piyasası
Numarataj: Belediyece binalara ve bağımsız bölümlere kapı numarası verilmesi işlemi
Numarataj belgesi: Mülkün resmi adres kaydını gösteren belediye evrakı
Nüfus yoğunluğu analizi: Emlak yatırımlarında bölge gelişim göstergesi

O

Oda: Bağımsız bölümün iç mimari bölüntüsü
Odalar arası metraj dağılımı: Mülk içindeki odaların net metrekare kullanım alanlarının oransal ve ölçüsel dökümü
Ofis kiralama yönetimi: Ticari mülklerde sözleşme, kiracı ilişkileri ve doluluk oranlarının profesyonelce idaresi
Ofis vasıflı gayrimenkul: Ticari taşınmaz / Tapu kütüğünde iş yeri veya büro olarak tescil edilmiş bağımsız bölüm
Okul ve eğitim alanı imar vasfı: İmar planında sadece resmi veya özel eğitim kurumu tesisleri için ayrılmış arazi kullanımı
Oluk mesafesi: Çatı sularının tahliyesinde komşuluk hukuku sınırı / Suyun komşu parsele akmasını önleyecek yapısal mesafe
Onarım: Tadilat / Yapının yıpranan, bozulan veya eskiyen kısımlarının yenilenmesi işlemi
Onarım izni: Belediyeden alınan basit veya esaslı tadilat onayı
Onay belgesi: Ruhsat ve imar planı onay süreçleri
Onaylı mimari proje: Tapu ve belediyede kayıtlı tek resmi bina projesi
Opsiyon bedeli: Alıcının gayrimenkulü belirli bir süre bağlamak ve öncelik hakkı almak için sattığı tarafa ödediği cayma tazminatı niteliğindeki ücret
Opsiyon sözleşmesi: Taraflara belirli bir süre ve bedel karşılığında mülkü satın alma veya kiralama hakkı veren ön anlaşma
Option: Opsiyon / Belirli bir süre için gayrimenkulü öncelikle satın alma veya kiralama hakkı
Organize Sanayi Bölgesi: OSB / Sanayi imarlı gayrimenkul mevzuatı
Orman arazisi: Özel mülkiyete konu olamayan, devlet korumasındaki alan
Orman Kanunu kısıtlamaları: 2B arazileri ve tapu iptal davaları bağlamı
Orman tahdidi: Orman sınırlarının haritaya bağlanması işlemi
Orta kat: Apartman projelerinde şerefiyesi yüksek ara katlar
Ortak alan: Kat mülkiyetinde tüm maliklerin ortak kullanım ve mülkiyetinde olan yerler; örn: merdiven, çatı, sığınak
Ortak duvar: Komşu iki bağımsız bölümü veya binayı ayıran paylaşımlı duvar hakkı
Ortak girişim: Joint Venture / İki veya daha fazla firmanın belirli bir inşaat/gayrimenkul projesi için kurduğu geçersiz ortaklık modeli
Ortak yerlerin giderlerine katılım: Aidat ödeme yükümlülüğü
Ortak yerlerin işgali: Kat mülkiyeti hukukuna aykırı haksız kullanım
Ortaklığın giderilmesi davası: İzale-i şuyu / Hisseli mülkün mahkeme kararıyla satılarak paraya çevrilmesi
Otel ve turizm imarlı arazi: İmar planında konaklama, otel ve turistik tesis yapımına izin verilen özel arazi
Otomasyon sistemi: Akıllı bina teknolojileri demirbaşı
Otopark kullanım hakkı tahsisi: Yönetim planı veya tapu kaydı ile ortak otopark alanlarının bağımsız bölümlere özel olarak atanması
Otopark yönetmeliği: Binalarda daire başına düşen zorunlu park yeri standardı
Oturma hakkı: Sükna hakkı / Bir evde yasal olarak ikamet etme hakkı veren şerh
Oturma raporu: Yapı kullanma izin belgesi / İskan
Oy birliği: Mülkün satışı, cins değişikliği gibi durumlarda tüm maliklerin rızası
Oy çokluğu: Yönetici seçimi, işletme projesi onayı için gereken yarıdan bir fazla oy sınırı
Oylama hakkı: Kat malikleri kurulundaki arsa payı oranına göre oy hakkı

Ö

Ödeme planı: Mülk alımında veya kredide taksitlendirme tablosu
Ödemesiz dönem: Gayrimenkul kredilerinde veya ticari kiralamalarda ilk aylarda ödeme yapılmaması
Ödünç sözleşmesi: Ariyet / Mülkün bedelsiz olarak geçici kullanımına izin verilmesi
Ölçek: Harita, imar planı ve mimari projelerin küçültme oranı; örn: 1/1000, 1/50
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi: Mülkün, bakım karşılığında tapuda devredilmesi yasal kontratı
Ön bahçe mesafesi: Binanın yoldan çekilmesi gereken imar mesafesi
Ön cephe: Şerefiyesi genellikle yüksek olan ana cadde veya yola bakan kısım
Ön ödemeli konut satışı: Maketten/Projeden yapılan aşamalı konut satışı
Ön sözleşme: Gayrimenkul satış vaadi gibi asıl sözleşmeden önce yapılan bağlayıcı kontrat
Ön teklif: Niyet mektubu / Satın alma veya kiralama öncesi yapılan ilk yazılı beyan
Önalım hakkı: Şufa hakkı / Hisseli tapuda bir hissedar payını satarken diğer hissedarların öncelikli satın alma hakkı
Öncelik hakkı: Tapu sicilinde tescil tarih ve saatine göre doğan hak üstünlüğü
Öz sermaye: Equity / Gayrimenkul yatırımında kredi hariç yatırılan net nakit miktarı
Özel imar planı: Özel mülkler üzerinde belirli şartlarla yapılan mevzi planlama
Özel mülkiyet: Gerçek veya tüzel kişilere ait, kamuya ait olmayan taşınmaz
Özel projeli alan: Kentsel dönüşüm veya gelişim için ayrılan özel yasal bölgeler
Özel sözleşme hükümleri: Kira veya satış kontratlarına eklenen özel maddeler
Özel tahsisli alan: Site veya apartmanda sadece belirli bir daireye bırakılan kullanım alanı
Özelleştirme kapsamında taşınmaz satışı: Kamu mülklerinin ihale ile devri

P

Pafta: Kadastro haritalarını oluşturan büyük harita parçalarından her biri
Pafta numarası: İlgili gayrimenkulün bulunduğu harita paftasının resmi kayıt numarası
Panjur sistemleri demirbaşı: Pencere ve kapılarda ısı, ışık ve güvenlik sağlayan sabit yapı demirbaşı
Pankart asma hakkı: Emlak ofislerinin portföy pazarlama yetkisi
Pano ve tabela hakları: Ticari mülklerde dış cephe kullanım hakları
Panoramatik cephe: Geniş görüş açısına ve kesintisiz manzaraya sahip bina cephesi tasarımı
Parsel: İmar Kanunu'na göre sınırları belirlenmiş, tescilli arazi parçası
Parsel numarası: Bir kadastro adası içindeki bağımsız arazi parçasına verilen resmi numara
Parselasyon: Arsa ve arazilerin imar planına uygun olarak adalar ve parseller halinde bölünmesi işlemi
Parselasyon planı: İmar uygulaması sonucu oluşan yeni parselleri, yolları ve yeşil alanları gösteren tescile esas plan
Pay: Hisseli tapularda malikin sahip olduğu oransal mülkiyet miktarı; örn: 1/4
Paydaş: Hissedar / Aynı taşınmaz üzerinde ortaklığı bulunan kişi
Paylı mülkiyet: Müşterek mülkiyet
Pazar analizi: Gayrimenkul piyasası arz-talep araştırması
Pazar değeri: Piyasa değeri / Mülkün açık pazarda satılabileceği güncel nakit bedeli
Pazarlama planı: Portföyün hızlı satılması için uygulanan reklam ve strateji bütünü
Pazarlama yetki belgesi: Emlak ofisi sözleşmesi
Pazarlık usulü ihale: Kamu taşınmazlarının veya özel mülklerin pazarlıkla satılması
Pencere hakkı: Komşuluk hukukunda ışıklık ve havalandırma açıklığı bırakma kuralları
Perakende gayrimenkulü: Mağaza, dükkan, AVM, süpermarket vasıflı ticari mülkler
Perde duvar: Binaların deprem güvenliğini sağlayan yüksek dayanımlı betonarme taşıyıcı sistem
Pey akçesi: Kaparo
Peyzaj projesi: Site ve villaların dış bahçe, yeşil alan ve sosyal tesis mimari planı
Piyasa çarpanı: Değerlemede emsal karşılaştırma katsayısı
Piyasa dalgalanması: Emlak fiyatlarının ekonomik döngülere göre değişmesi
Plan: İmar ve kadastro çizimleri
Plan iptal davası: İmar planlarına karşı idare mahkemesinde açılan davalar
Plan müellifi: İmar planını hazırlayan şehir plancısı
Plan tadilatı: İmar planında yapılan lokal veya geniş çaplı değişiklik
Plaza: Çok katlı, modern ve ticari nitelikli ofis binası
Polis ve güvenlik şerhi: Tapudaki tahditler
Portföy: Bir emlak danışmanının veya yatırımcının elinde bulunan satılık/kiralık mülklerin tamamı
Portföy yönetimi: Gayrimenkul varlıklarının kârlılığı artırmak amacıyla profesyonelce idaresi
Pre-sales: Ön satış / Proje başlamadan önce yatırımcılara yapılan ilk satış aşaması
Prim: Emlak değer artışı veya danışman başarı ödülü
Priz ve elektrik altyapı standartları: İç mekandaki elektrik tesisatının güvenlik, watt kapasitesi ve konumlandırma teknik esasları
Proje: Mimari, statik, mekanik ve elektrik çizimlerin bütünü
Proje yönetimi: İnşaatın bütçe, zaman ve kalite açısından idare edilmesi
Projeden satış: Maketten satış
Property Management: Mülk yönetimi
Puanlama sistemi: Gayrimenkul lokasyon ve kalite endekslemesi
Pürüzlü tapu: Üzerinde şerh, haciz veya mülkiyet ihtilafı olan tapu kaydı

R

Rampa: Depolarda lojistik yükleme alanı veya binalarda engelli erişim imalatı
Randevu sistemi: WebTapu ve tapu müdürlükleri işlem başvuru süreci
Rant: Gayrimenkulün lokasyon veya imar avantajı sayesinde emeğe dayanmadan kazandığı yüksek değer artışı
Rant vergisi: Değer artış kazancı vergisi veya imar rantı katılım payı
Raporlama: Ekspertiz ve portföy durum dökümleri
Rasyo: Gayrimenkul finansmanında borç/kazanç oranları
Rayiç bedel: Bir taşınmazın güncel piyasa şartlarındaki alım-satım veya belediye vergi değeri
Rayiç değer tespiti: Taşınmazın güncel pazar koşullarındaki gerçek karşılığının tespit edilmesi süreci
Real Estate: Gayrimenkul / Taşınmaz mülk
Reasürans: Büyük gayrimenkul ve inşaat projelerinin sigorta güvencesi
Reddetme hakkı: Tapu müdürlüğünün mevzuata aykırı işlemleri geri çevirmesi
Reddi miras: Mirasın reddi / Borca batık mülklerin devralınmaması yasal süreci
Refinansman: Mevcut konut kredisinin daha düşük faizli yeni bir kredi ile yapılandırılması
Regresyon analizi: Değerlemede fiyatı etkileyen değişkenlerin istatistiksel hesabı
Rehin: İpotek / Taşınmazın borç teminatı olarak bağlanması
Rehin hakkı tesis edilmesi: Borcun güvencesi olarak gayrimenkul üzerinde resmi rehin/ipotek kaydı oluşturulması
Rehin senedi: Rehin/ipotek işleminin detaylarını ve borç tutarını gösteren resmi tapu evrakı
Rekabet analizi: Bölgedeki diğer emlak ofisleri ve portföylerin incelenmesi
Reklam ve tabela yönetmeliği: Belediyelerin emlak ofisi ve ticari mülk sınırlandırmaları
Reklamasyon: Mülk pazarlama şikayetleri ve düzeltmeleri
Remodel: Eski yapının iç mekan planını tamamen değiştirerek yenileme
Renovasyon: Mülkün tarihi veya mimari dokusunu koruyarak aslına uygun yenilenmesi ve tadilatı
Resen: Kimsenin talebi olmadan, idarenin/tapunun yasal yetkiyle kendiliğinden işlem yapması
Resen tescil: Mahkeme veya kanun gereği tapunun kendiliğinden kayıt yapması
Resmi kurum alanı imar vasfı: İmar planında yalnızca kamu hizmet binaları ve idari kurumlar için ayrılmış arazi
Resmi senet: Akit tablosu / Tapu müdürlüğünde müdür huzurunda imzalanan resmi satış/devir sözleşmesi
Resmi yazı: Belediye, kadastro veya mahkemelerden tapuya gönderilen talimatlar
Restitüzyon projesi: Tarihi yapının geçmişteki orijinal halini gösteren mimari çizim analizi
Restorasyon: Tarihi eser veya tescilli eski binaların aslına sadık kalınarak onarılması
Reversiyonel değer: Kira sözleşmesi bittiğinde mülkün malike dönecek olan gelecekteki değeri
Rıza: Tapu işlemlerinde tarafların hür irade beyanı
Rızaen terk: Arsanın imar planı gereği yola veya parka bedelsiz bırakılması
Rızai satış: İpotekli veya borçlu mülkün icraya düşmeden borçlu tarafından yasal rıza ile satılması
Rızai taksim: Hisseli mülkte ortakların kendi aralarında anlaşarak taşınmazı bölüşmesi ve sözleşmeye bağlaması
Risk analizi: Gayrimenkul yatırımının yasal ve finansal risk haritası
Riskli alan: Kentsel dönüşüm kanununa göre afet riski taşıyan ve bakanlar kurulunca ilan edilen bölge
Riskli yapı: Depreme karşı dayanıklı olmadığı teknik raporla (karot) kanıtlanmış yıkılması gereken bina
Riskli yapı tespiti: Binanın deprem dayanıklılığının yetkili kurumlarca karot ve teknik analizlerle belirlenmesi süreci
Rong: Kalıp imalatında veya beton dökümünde kullanılan teknik inşaat aparatı/bağlantı elemanı
Rooftop: Çatı katı ticari kullanım alanı / Teras işletmesi
Röleve: Bir yapının mevcut durumunun tüm boyutlarıyla ölçülüp mimari plan olarak çizilmesi
Röperli kroki: Parselin yerini ve komşu parsellerle ilişkisini gösteren kadastro onaylı teknik kroki
Ruhsat: İzin belgesi
Ruhsat süresi: İnşaat ruhsatının alındığı tarihten itibaren geçerlilik süresi; genellikle 5 yıl
Ruhsat yenileme: Süresi biten inşaatlar için belediyeden yeniden izin alınması
Ruhsatsız yapı: Kaçak bina
Rücu etmek: Ödenen bir bedelin veya hakkın sonradan yasal olarak asıl sorumlusundan geri istenmesi
Rüçhan hakkı: Öncelikli satın alma veya yeni pay edinme hakkı
Rüzgar yükü hesabı: Yüksek katlı binalarda dış cephe statik mühendislik standardı

S

Saçak seviyesi: Binanın çatı örtüsünün başladığı en üst dış sınır çizgisi
Sanal ofis: Fiziki bir alana ihtiyaç duymadan resmi şirket adresi gösterilebilen yasal ticari hizmet
Sanal tur: 360 derece kameralarla çekilen, mülkün internetten gezilmesini sağlayan pazarlama teknolojisi
Sanayi imarlı arsa: Fabrika, üretim tesisi ve depo yapımına yasal olarak izin verilen arazi
Satıcı: Taşınmazın mülkiyetini bedel karşılığı devreden şahıs veya kurum
Satıcı pazarı: Arzın az, talebin çok olduğu ve fiyatları satıcıların belirlediği gayrimenkul piyasası
Satın alma opsiyonu: Belirli bir süre içinde mülkü öncelikli satın alma hakkı veren sözleşme maddesi
Satış: Mülkiyetin tapuda bedel karşılığı devredilmesi işlemi
Satış bedeli: Tapuda resmi olarak beyan edilen veya fiilen ödenen mülk tutarı
Satış danışmanı: Gayrimenkul projelerinde veya ofislerinde alım-satım süreçlerini yöneten profesyonel
Satış kaparosu: Alım niyetini resmileştirmek için verilen ön ödeme / Pey akçesi
Satış vaadi sözleşmesi: Mülkün ileride satışının yapılacağını garanti altına alan ve noterden yapılması zorunlu olan ön sözleşme
Satış vaadi şerhi: Noterde yapılan satış vaadinin, üçüncü kişilere karşı hak iddia edebilmek için tapu kütüğüne işlenmesi
Satış yetki belgesi: Mülk sahibinin gayrimenkul ofisine satış için verdiği tek taraflı veya münhasır izin kontratı
Satıştan men şerhi: Mahkeme veya icra kararıyla mülkün satılmasının engellenmesi durumu
Savunma sanayi güvenlik bölgesi kısıtlamaları: Yabancıların emlak alımında tapunun sormakla yükümlü olduğu askeri yasak bölge sınırları
Sektörel endeks: Gayrimenkul fiyat, kira ve satış trendlerini gösteren istatistiksel veri setleri
Seleme: Eski tapu kayıtlarında sınır veya nehir kenarı belirtme terimi
Senevi: Yıllık ödenen vergi veya vakıf emlak payı
Sertifika: Gayrimenkul sertifikası / Projelerin bağımsız bölümler yerine paylar halinde borsada satılması modeli
Sıcak ve samimi konsept tasarımı: Ofis ve ortak alanlarda modern ama davetkar, sıcak malzeme kullanımıyla yapılan mimari yaklaşım
Sığınak yönetmeliği: Binaların bodrum katlarında yapılması zorunlu olan, acil durum korunma alanı kriterleri
Sınır kapısı kısıtlamaları: Ülke sınırlarına yakın bölgelerdeki taşınmaz edinim sınırları
Sınır tespiti: Kadastro müdürlüğü veya lisanslı bürolarca arsa sınırlarının zeminde işaretlenmesi / Aplikasyon
Sınırdaş parsel: Bir mülkün tam bitişiğinde yer alan, ortak sınıra sahip komşu arazi
Sıra tescili: Tapuda aynı gün yapılan işlemlerde saat ve yevmiye numarasına göre belirlenen hak önceliği
Sigorta bedeli: Mülkün yangın, deprem veya afet sonrası ödenecek poliçe tavan değeri
Sit alanı: Tarihi, doğal veya arkeolojik önemi nedeniyle koruma altına alınan ve yapılaşma kısıtlaması olan bölgeler
Site: Ortak sosyal alanları, güvenliği ve yönetimi olan çoklu konut veya iş yeri yerleşkesi
Site yönetim planı: Sitenin anayasası sayılan, tapuda kayıtlı, tüm sakinleri bağlayan kurallar bütünü
Site yönetimi: Kat Malikleri Kanunu'na göre sitenin idaresi, bütçelenmesi ve bakımı için seçilen kurul
Sivil mimarlık örneği: Tarihi eser tescili olmasa da döneminin mimari özelliklerini yansıtan ve korunan yapılar
Sokak rayici: Belediyelerin emlak vergisi hesaplamak için sokak bazında belirlediği asgari metrekare değeri
Sosyal donatı alanı: İmar planında park, okul, hastane, ibadethane gibi kamusal kullanıma ayrılan yerler
Sözleşme: Tarafların karşılıklı irade beyanlarıyla oluşturdukları, yasal olarak bağlayıcı mutabakat
Sözleşme feshi: Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya anlaşma yoluyla kontratın iptal edilmesi
Spekülatif yatırım: Kısa sürede yüksek kâr elde etmek amacıyla, bölge gelişimine güvenerek yapılan riskli emlak alımı
Statik proje: Binanın betonarme, çelik veya ahşap taşıyıcı sistemlerinin, demir ve beton hesaplarının yer aldığı mühendislik projesi
Stopaj: Ticari mülk kiralarında kiracının yasal olarak mülk sahibi adına vergi dairesine ödediği gelir vergisi kesintisi
Stüdyo daire: 1+0 veya açık mutfaklı, tek odadan oluşan minimal konut konsepti
Subasman: Binanın zemin kat taban seviyesi / Genellikle sel riskine karşı yoldan belirli bir yükseklikte yapılır
Subasman kotu: Belediye tarafından binaya verilen zemin sıfır noktası yüksekliği
Suluk hakkı: Eski hukuktan gelen, araziden su geçirme veya sudan yararlanma irtifak hakkı
Süfli yapı: Standart altı, kaçak veya gecekondulaşmış niteliksiz yapı
Sükna hakkı: Oturma hakkı / Hak sahibine bir binada veya onun bir bölümünde ikamet etme yetkisi veren şerh
Sürdürülebilir mimari: Yeşil bina / Enerji ve su tasarrufu sağlayan, çevre dostu gayrimenkul projeleri
Süreli kira sözleşmesi: Başlangıç ve bitiş tarihi net olarak belirtilmiş kontrat türü
Süresiz kira sözleşmesi: Bitiş tarihi belirlenmemiş, yasal bildirim süreleriyle feshedilebilen kontrat türü

Ş

Şaft: Binalarda tesisat, havalandırma, asansör veya kabloların geçmesi için bırakılan dikey boşluk tüpü
Şahsi hak: Sadece sözleşmenin tarafları arasında ileri sürülebilen, tapuya şerh edilmedikçe üçüncü kişileri bağlamayan hak
Şahsi irtifak hakkı: Belirli bir taşınmaz lehine değil, doğrudan bir şahsın kişiliğine bağlı olarak kurulan kullanım hakkı
Şantiye: İnşaatın fiilen devam ettiği, etrafı korunaklı üretim sahası
Şantiye şefi: İnşaatın projeye ve mevzuata uygun ilerlemesini sahada yöneten sorumlu mühendis veya mimar
Şeffaf pazarlama: Mülkün tüm olumlu ve olumsuz teknik/hukuki durumlarının alıcıya açıkça sunulması
Şema: Mimari avan proje veya yerleşim taslağı
Şerefiye: Aynı binada veya sitede yer alan mülklerin cephe, kat, manzara, güneş alma gibi faktörlerle kazandığı değer farkı
Şerefiye hesabı: Kentsel dönüşümde veya kooperatiflerde daire dağıtımı yapılırken hakkaniyeti sağlamak için yapılan teknik değerleme
Şerh: Tapu kütüğündeki mülkiyet hakkını kısıtlamak, yasaklamak veya kişisel hakları güçlendirmek için sayfaya düşülen yasal notlar; örn: aile konutu şerhi, haciz şerhi
Şerhin terkini: Tapu kütüğüne daha önce işlenmiş olan bir kısıtlama veya şerhin yasal süreci bitince silinmesi
Şeritvari harita: Yol, boru hattı veya enerji nakil hatları için yapılan uzunlamasına kadastro haritası
Şetim: Eski tapularda hakaret veya tecavüz davaları sonucu oluşan mülk kısıtları
Şirket mülkiyeti: Gayrimenkulün gerçek kişi yerine bir tüzel kişilik / şirket adına tescilli olması
Şufa hakkı: Önalım hakkı / Hisseli tapularda bir ortak payını üçüncü kişiye satarsa, diğer ortakların aynı bedelle o payı öncelikle satın alma davası açma hakkı
Şuyulama: İmar uygulaması sırasında, kendi başlarına inşaat yapmaya yetmeyen küçük parsellerin belediyece zorunlu olarak birleştirilmesi ve hisselendirilmesi

T

Taahhütname: Bir işin yasal olarak yapılacağını veya bir durumdan vazgeçileceğini gösteren tek taraflı resmi beyan; örn: tahliye taahhütnamesi
Taba: Eski harita kayıtlarında düzlük/plato alanı
Tadilat: Mülkün mimari yapısında, iç mekanında veya cephesinde yapılan onarım ve değişiklikler
Tadilat projesi: Binanın orijinal mimari projesinde yapılacak esaslı değişikliklerin belediyece onaylandığı yeni proje
Tadilat ruhsatı: Taşıyıcı unsurları etkileyen büyük tadilatlar için belediyeden alınması zorunlu olan yasal izin belgesi
Tahakkuk: Emlak vergisi veya harcın yasal olarak hesaplanıp ödeme aşamasına gelmesi
Tahkim sözleşmesi: Gayrimenkul ihtilaflarında mahkeme yerine tarafların seçtiği hakem heyetine gidilmesi anlaşması
Tahliye: Kiracının mülkü boşaltması ve anahtar teslimi yapması süreci
Tahliye davası: Kira kanunundaki haklı nedenlere dayanarak kiracının mahkeme yoluyla çıkarılması yasal süreci
Tahliye taahhütnamesi: Kiracının, mülkü belirli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak beyan ettiği, kira sözleşmesinden sonra imzalanması gereken yasal evrak
Tahmini bedel: Mülkün ekspertiz öncesi pazar verilerine göre öngörülen satış değeri
Tahribat analizi: Deprem veya yangın sonrası binanın taşıyıcı sisteminde oluşan hasarın teknik raporu
Tahsis: Bir mülkün kullanım hakkının kamu kurumuna veya belirli bir amaca yasal olarak ayrılması
Tahtani: Eski tapu kayıtlarında ve Osmanlı mimarisinde "zemin kat" veya "alt kat" anlamına gelen terim
Takas: Trampa / İki farklı mülkün mülkiyetinin karşılıklı olarak değiştirilmesi işlemi
Takasbank güvenceli satış: Tapu devriyle eş zamanlı olarak paranın güvenli transferini sağlayan bloke havuz sistemi
Taksim: Paylaşım / Hisseli mülkün ortaklar arasında parçalara bölünerek tekil mülkiyete dönüştürülmesi
Takyidat: Mülk üzerinde yer alan ve mülkiyet hakkını kısıtlayan tüm borç, ipotek, haciz, şerh ve irtifak haklarının dökümü / Güncel durum belgesi
Takyidatlı tapu kaydı: WebTapu üzerinden alınan, mülkün üzerindeki tüm hukuki engelleri gösteren en kritik resmi evrak
Tam mülkiyet: Mülkün üzerinde hiçbir hisse veya ortak olmaksızın tek bir kişiye ait olması durumu / Münferit mülkiyet
Tapu: Bir taşınmazın yasal sahibinin kim olduğunu gösteren, Devlet güvencesindeki resmi mülkiyet belgesi
Tapu dairesi: Müdürlüğü / Taşınmazlara ait kayıtların tutulduğu ve tüm devir işlemlerinin yapıldığı resmi devlet kurumu
Tapu harcı: Gayrimenkul alım satımlarında yasal olarak beyan edilen satış bedeli üzerinden (şu an için %4 olan) devlete ödenen vergi
Tapu iptal ve tescil davası: Hile, muvazaa, sahtecilik veya usulsüzlük iddiasıyla hatalı tapu kaydının mahkemece düzeltilmesi davası
Tapu kütüğü: Tapu sicilini oluşturan, her parsel için ayrı bir sayfanın yer aldığı resmi ana defter
Tapu senedi: Mülkiyet hakkını ispatlayan resmi imzalı ve logolu evrak
Tapu sicili: Taşınmazların üzerindeki tüm hakları, şerhleri ve mülkiyet durumunu gösteren devlet korumasındaki resmi kayıtların tamamı
Tapu tahsis belgesi: İmar affı kapsamında gecekondulara verilen, ileride mülkiyet tapusuna dönüştürülebilen hak belgesi
Tapuda bedeli düşük göstermek: Muvazaa ve vergi ziyaı cezasına yol açan, tapu harcını az ödemek için yapılan yasal olmayan işlem
Taraf teşkili: Gayrimenkul davalarında veya tapu işlemlerinde tüm hak sahiplerinin sürece yasal olarak dahil edilmesi zorunluluğu
Tarımsal nitelikli arazi: İmar planında tarım üretimi için ayrılan ve yapılaşma izni çok kısıtlı olan toprak parçası
Tarla: İmar uygulaması görmemiş, ham toprak vasfındaki tarım arazisi
Tasarruf yetkisi: Malikin mülkünü satma, kiralama veya ipotek etme konusundaki tam yasal özgürlüğü
Taşınmaz: Gayrimenkul / Yerinden hareket ettirilemeyen, arazi, bina veya bağımsız bölüm vasıflı mülk
Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik: Emlak danışmanlarının ve ofislerinin çalışma şartlarını, yetki belgesi zorunluluklarını düzenleyen ana mevzuat
Taşınmaz ticareti yetki belgesi: Ticaret Bakanlığı'ndan alınan, emlak ofisi açmak ve ilan girmek için zorunlu olan yasal lisans
Taşınmaz yükümlülüğü: Gayrimenkul mükellefiyeti / Bir mülk sahibinin, mülkü karşılık göstererek başkasına periyodik bir şey verme veya yapma borcu altına girmesi
Taşıyıcı sistem: Binanın ayakta kalmasını sağlayan kolon, kiriş, temel ve perde duvarların bütünü
Tebellüğ etmek: Resmi bir bildirimi/tebligatı yasal olarak teslim almak
Tebligat: Gayrimenkul davalarında, ortaklığın giderilmesinde veya icra işlemlerinde taraflara yapılan resmi hukuki bildirim
Tecavüzlü parsel: Bir binanın veya çitin, yandaki komşu parselin sınırını yasa dışı şekilde ihlal etmesi durumu
Tefrik etmek: Hisseli veya birleşik bir mülkü hukuken birbirinden ayırmak
Tek yetki sözleşmesi: Mülk sahibinin pazarlama hakkını sadece tek bir emlak ofisine vermesi anlaşması / Exclusive
Tekil mülkiyet: Hissesiz, tek bir kişiye ait tapu yapısı
Temel: Binanın tüm yükünü toprağa aktaran betonarme alt yapı sistemi
Temerrüt: Borçlunun veya kiracının borcunu zamanında ödememesi sonucu yasal olarak gecikmeye düşmesi durumu
Teminat: Kredi veya sözleşme şartlarının yerine getirilmesini garanti altına alan ipotek, senet veya nakit varlık
Temlik: Bir hakkın veya mülkiyetin başka bir şahsa yasal olarak devredilmesi işlemi
Temlikname: Devir belgesi
Temsil yetkisi: Vekaletname veya şirket imza sirküsü ile başkası adına tapuda işlem yapabilme gücü
Teras: Binaların çatı katlarında veya zeminlerinde yer alan, üstü açık geniş kullanım alanı
Teras kullanım hakkı: Ortak alan olan terasın yönetim planıyla sadece en üst kattaki daireye tahsis edilmesi
Terkin: Tapu kütüğündeki bir kaydın, şerhin veya ipoteğin çizilerek iptal edilmesi/silinmesi
Tevhit: Birleştirme / Tapu kütüğünde ayrı parseller olarak kayıtlı yan yana duran taşınmazların tek bir parsel halinde birleştirilmesi işlemi
Tevzi: Mirasın veya kooperatif mülklerinin ortaklar arasında dağıtılması
Ticari gayrimenkul: Ofis, dükkan, plaza, depo, otel gibi gelir getiren iş yeri vasıflı taşınmazlar
Ticari kiralama: İş yeri kira sözleşmeleri mevzuatı
Toplu konut: Geniş alanlarda, genellikle devlet veya büyük ortaklıklar eliyle üretilen çoklu yerleşim projeleri
Toplulaştırma: Parçalanmış tarım arazilerinin verimliliği artırmak için devlet eliyle birleştirilerek yeniden düzenlenmesi
Topografya: Arsanın eğimini, engebelerini ve yeryüzü şekillerini inceleyen teknik ölçüm disiplini
Toprak sahibi: Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde arsasını müteahhide veren mülk sahibi
Trampa: Takas / Bir mülkün başka bir mülkle para olmaksızın değiştirilmesi resmi işlemi
Tretuvar: Bina kaldırımı / Bina cephesi ile yol arasında kalan yaya yolu imalatı
Turizm imarlı arsa: Otel, tatil köyü veya günübirlik tesis yapımına uygun yasal arazi
TÜFE: Tüketici Fiyat Endeksi / Konut kira artış oranlarının yasal üst sınırını belirleyen 12 aylık ortalama verisi
Tüzel kişi mülkiyeti: Şirket, vakıf veya dernek adına kayıtlı tapu yapısı

U

Uçuş hakları kısıtlamaları: Havalimanı yakınlarındaki arsalar için uygulanan mania planı ve yükseklik/gabari sınırları
Underwriting: Gayrimenkul finansmanında bankaların veya sigorta şirketlerinin risk inceleme ve onay süreci
Unit: Bağımsız bölüm / Projelerdeki her bir tekil konut veya ticari alan
Urban renewal: Kentsel dönüşüm / Yenileme
Urbanizasyon: Kentleşme / Nüfusun şehirlerde yoğunlaşması ve şehir alanlarının genişlemesi
Uskat: Eski tapu kayıtlarında arazi paylaştırma tekniği
Usul hatası: Tapu işlemlerinde veya gayrimenkul davalarında süreci geçersiz kılabilecek yasal yöntem hatası
Usulsüz tebligat: Hisseli satışlarda veya ortaklığın giderilmesinde davayı sakatlayan hatalı bildirim durumu
Usulsüz tescil: Yasal bir dayanağı olmaksızın veya sahte evrakla tapu kütüğüne yapılan geçersiz kayıt
Uyarlama davası: Kira uyarlama davası / Olağanüstü ekonomik değişimlerde kiranın hakim eliyle yeniden belirlenmesi
Uygulama imar planı: 1/1000 ölçekli, arsaların tam sınırlarını, yapı adalarını, sokak genişliklerini ve inşaat şartlarını net gösteren belediye ana planı
Uyuşmazlık: Mülkiyet, sınır veya kira sözleşmelerinden doğan hukuki anlaşmazlıklar
Uzman mütalaası: Gayrimenkul davalarında mahkemeye sunulan profesyonel bilirkişi/değerleme raporu

Ü

Ücretsiz kullanım hakkı: Ariyet / Bir mülkün bedelsiz olarak geçici kullanımına yasal izin verilmesi
Üç boyutlu mülkiyet hakkı: Arsanın sadece zemini değil, altı ve üstü üzerindeki yasal hak sınırları
Üçüncü şahıs: Mülk sahibi ve alıcı/kiracı dışındaki tüm dış kişiler / Tapu hukukunda iyiniyet hakkı korunan kesim
Üretici fiyat endeksi: ÜFE / İnşaat maliyet endekslerinde ve bazı ticari kira sözleşmelerinde kullanılan resmi veri
Ürün kirası: Hasılat kirası / Bir mülkün, özellikle tarım arazisinin veya işletmenin gelirinden pay alma esasına dayalı kiralama türü
Üst arsa payı: Kat mülkiyetinde ana yapının tavan/çatı katına düşen hisse oranı
Üst hakkı: İnşaat hakkı / Başkasına ait bir arsanın altında veya üstünde bina yapıp bunun mülkiyetine sahip olma hakkı veren irtifak şerhi
Üst sınır ipoteği: Limit ipoteği / İleride doğacak borçlar için tapuda belirlenen en yüksek teminat tutarı
Üst yapı: Arsa üzerinde yükselen binanın fiziki yapısı

V

Vaat alan: Gayrimenkul satış vaadi sözleşmesinde mülkü ileride satın alma hakkını elde eden kişi
Vaat eden: Gayrimenkul satış vaadi sözleşmesinde mülkü ileride satacağını yasal olarak taahhüt eden kişi
Vade: Kredi, borç veya kira ödemelerinin yapılması gereken yasal son gün
Vakfiye: Bir taşınmazın vakfedildiğini ve kullanım şartlarını gösteren eski resmi belge
Vakıf: Kamu yararına adanmış mal varlığı yapısı
Vakıf arazisi: Mülkiyeti bir vakfa ait olan, satışı özel kurallara bağlı veya sadece kiralanabilen taşınmaz
Vakıf mülkiyeti mevzuatı: Vakıf taşınmazlarının kiralanması, tahsisi ve taviz bedeli süreçlerini düzenleyen yasal mevzuat
Vakıf şerhi: Taviz bedeli ödenmeden piyasada serbestçe satılamayan, Osmanlı döneminden kalan tapu kısıtlaması
Valg: İnşaat altyapısında su ve akışkan kontrolünü sağlayan vana/valf bağlantı elemanı
Valilik izni: Yabancıların stratejik bölgelerden gayrimenkul alabilmesi için gereken resmi idari onay
Varlık yönetimi: Asset Management / Gayrimenkul portföylerinin finansal değerini ve getirisini artırma odaklı stratejik idare
Vasıf: Nitelik / Taşınmazın tapudaki resmi türü; örn: arsa, bağ, kagir apartman
Vasıf değişikliği: Cins değişikliği / Tapuda "arsa" görünen mülkün inşaat bitimi "bina" olarak değiştirilmesi işlemi
Vasi: Mahkemece atanan, kendisini idare edemeyen kişilerin tapuda alım-satım işlemlerini resmi izinle yürüten yasal temsilci
Vasiyetname: Kişinin vefatından sonra mülklerinin kime kalmasını istediğini beyan ettiği resmi noter belgesi
Vasiyetnamenin tenfizi: Mahkeme kanalıyla vasiyetnamede yazan mülk devirlerinin tapuda uygulanması süreci
Vebal hakkı: Eski hukukta mülkiyet kısıtları ve taşınmaz üzerindeki şahsi yükümlülükler
Vekalet: Bir kimsenin kendisi adına tapuda veya resmi kurumlarda işlem yapması için başkasına verdiği yasal yetki
Vekalet görevinin kötüye kullanılması: Vekil tayin edilen kişinin mülk sahibini zarara uğratacak şekilde hileli satış yapması ve tapu iptal davası konusu
Vekaletname: Noterde düzenlenen, gayrimenkul alım, satım veya ipotek yetkilerini içeren resmi belge
Vekil: Vekaletname ile başkası adına imza yetkisine sahip olan kişi
Veraset: Mirasçılık durumu / Mülkiyetin vefat sonrası mirasçılara geçiş hukuku
Veraset ilamı: Mirasçılık belgesi / Mirasçıları ve pay oranlarını resmi olarak gösteren noter veya mahkeme evrakı
Veraset ve intikal vergisi: Miras veya karşılıksız ivaz yoluyla geçen gayrimenkuller için devlete ödenen yasal vergi
Vergi beyannamesi: Emlak vergisi, kira geliri veya değer artış kazancı için devlete yapılan resmi bildirim
Vergi dairesi haczi: Vergi borcu nedeniyle tapu kaydına konulan ve satışı engelleyen yasal şerh
Vergi değeri: Emlak vergisi kanununa göre belediyelerce belirlenen asgari rayiç bedel
Vergi muafiyeti: Engelliler, emekliler veya tek evi olanlar için uygulanan emlak vergisi muafiyet hakları
Vergi ziyaı cezası: Tapuda satış bedelini düşük göstererek harç kaçıranlara kesilen ağır mali ceza
Verimli arazi: Tarım mevzuatında bölünmesi yasal olarak yasaklanmış asgari büyüklükteki toprak sınıfı
Veto hakkı: Kat mülkiyetinde bazı kararların alınmasını tek başına engelleyebilen malik hakkı
Villa vasıflı müstakil gayrimenkul: Bahçeli, bağımsız girişi olan ve genellikle az katlı müstakil konut niteliğindeki taşınmaz
Viyadük mesafesi: İmar planlarında kamu yolları çevresindeki yapılaşma sınırları
Voli yeri: Deniz kıyılarında balıkçıların ağ atma alanı olan, özel mülkiyete konu olamayan kıyı alanları

Y

Yağmurlama sistemi: Yangın söndürme sprink tesisatı / Binalarda zorunlu güvenlik demirbaşı
Yalı: Deniz kıyısında, doğrudan su kenarında inşa edilmiş tarihi veya lüks konut segmenti
Yalıtım: Isı, ses ve su geçişini engellemek amacıyla binaya yapılan teknik imalatlar / Mantolama
Yanaşık düzen: İmar planında bitişik nizam olarak geçen, binaların yan duvarlarının birbirine yapışık inşa edilmesi kuralı
Yangın kapısı demirbaşı: Ortak alanlarda yangın güvenliği yönetmeliğine uygun olarak monte edilen ısıya dayanıklı kapı aksamı
Yangın merdiveni yönetmeliği: Binaların kat ve nüfus yoğunluğuna göre yapılması zorunlu acil çıkış yapı standardı
Yanıltıcı ilan: Taşınmaz Ticareti Yönetmeliğine göre emlak ofislerine ağır cezalar getiren sahte fiyatlı veya uydurma ilan durumu
Yapı: Karasal veya suda, kalıcı veya geçici olarak inşa edilen tüm inşaat varlıkları
Yapı adası: İmar planında sokak ve yollarla etrafı çevrilmiş, içinde parseller bulunan imar bloku
Yapı denetim firması: İnşaatın deprem yönetmeliğine ve projeye uygunluğunu devlet adına sahada denetleyen bağımsız kuruluş
Yapı denetim kanunu: 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun
Yapı kayıt belgesi: İmar barışı kapsamında kaçak yapılara geçici yasal statü kazandıran belge
Yapı kullanma izin belgesi: İskan / Binanın tamamen bittiğini ve yasal olarak oturulabileceğini gösteren belediye onay raporu
Yapı ruhsatı: İnşaat izni / Projenin başlaması için belediyeden alınan yasal onay belgesi
Yapı tatil tutanağı: Kaçak veya projeye aykırı inşaatlarda belediye encümenince inşaatı durdurmak için düzenlenen resmi mühürleme tutanağı
Yapımcı: Yüklenici / Müteahhit
Yararlanma hakkı: İntifa hakkı / Taşınmazın mülkiyeti başkasındayken ondan tam olarak faydalanma yetkisi
Yarı kapalı alan: Balkon, veranda gibi brüt metrekareye dahil edilen mimari alanlar
Yatay kat mülkiyeti: Sera, villa veya az katlı sitelerde uygulanan arsa paylı mülkiyet yapısı
Yatırım: Gayrimenkul yatırımı / Sermayeyi mülke bağlayarak değer artışı veya kira geliri hedefleme süreci
Yatırım danışmanlığı: Gayrimenkul alım-satım ve portföy süreçlerinde finansal ve teknik rehberlik hizmeti
Yatırım fonu: Gayrimenkul Yatırım Fonu - GYF / SPK denetiminde, gayrimenkullere yatırım yapan kurumsal havuz sistemi
Yatırım getirisi: ROI / Gayrimenkulün kazandırdığı kârın toplam maliyetine oranı
Yatırım ortaklığı: GYO / Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı
Yaya yolu terki: İmar uygulamasında arsa payının yaya kaldırımına bedelsiz bırakılması
Yediemin: Gayrimenkul ihtilaflarında veya icra süreçlerinde mülkün kime teslim edileceği yasal emanetçi makam
Yenileme: Renovasyon / Aslına sadık kalarak mülkü modern standartlara taşıma tadilatı
Yenileme fonu: Sitenin demirbaş yıpranmalarına karşı oluşturduğu büyük bütçeli yedek akçe
Yer gösterme belgesi: Emlak danışmanının mülkü alıcıya gezdirdiğini imza altına alan, komisyon hakkını koruyan yasal evrak
Yer gösterme ücreti yasağı: Mevzuata göre emlak ofislerinin sadece mülkü göstermek için para talep edememesi kuralı
Yeraltı suyu kanunu kısıtlamaları: Bahçeli mülklerde ve tarlalarda kuyu açma ve kullanım yasal sınırları
Yerleşik alan: Belediye sınırları içindeki yoğunlaşmış meskun mahaller
Yerleşim alanı: İmar planında konut, ticaret veya sanayiye açılmış bölge
Yerli sermayeli şirket mülkiyeti: Yabancı ortaklığı olmayan şirketlerin tapu alım kolaylıkları
Yeşil alan terki: İmar uygulamalarında arsanın parka ayrılan kısmının kamuya bırakılması
Yeşil bina sertifikası: LEED, BREEAM / Çevre dostu, enerji tasarruflu binalara verilen uluslararası kalite belgesi
Yevmiye: Tapu müdürlüğünde yapılan her bir işleme, başvuru sırasına göre verilen resmi gün ve sıra numarası
Yevmiye defteri: Tapu sicilindeki tüm işlemlerin kronolojik olarak kaydedildiği yasal ana kütük
Yıkım kararı: Belediye encümenince kaçak veya riskli yapılar için verilen yasal yıkım emri
Yıkım ruhsatı: Eski binayı kentsel dönüşüm veya yenileme için yıkmadan önce belediyeden alınan resmi izin
Yıllık kira artış sınırı: Konutlarda borçlar kanununa göre uygulanan yasal enflasyon tavanı
Yoğunluk: İmar yoğunluğu / Arsa üzerine yapılabilecek toplam inşaat alanının sınırlanması / KAKS - Emsal
Yol terk: Parselin imar planındaki yola denk gelen kısmının belediyeye bedelsiz devredilmesi işlemi
Yola cephe: Arsanın resmi imar yoluna olan sınır genişliği / Değeri doğrudan etkiler
Yönetici: Kat Malikleri Kanunu'na göre apartman veya siteyi yönetmek üzere seçilen yasal sorumlu kişi
Yönetim kurulu: Büyük sitelerde idari işleri yürütmek üzere seçilen çoklu kurul
Yönetim planı: Sitenin/apartmanın işleyişini, kurallarını ve ortak alan kullanımlarını belirleyen, tapuda kayıtlı yasal anayasa metni
Yüklenici: Müteahhit / İnşaat yapım işini sözleşmeyle üstlenen taraf
Yüklenici sözleşmesi: Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi
Yüksek katlı bina: Rezidans veya gökdelen segmenti statik ve yangın kriterleri
Yükümlülük: Takyidat / Mülkün üzerindeki borç, rehin veya kısıtlayıcı her türlü şerh
Yürütmeyi durdurma kararı: İmar planı iptali veya yıkım kararlarına karşı mahkemeden alınan geçici engel kararı

Z

Zabıt: Eski dönemlerde mahkemeler veya resmi kurumlarca tutulan mülkiyet kayıt tutanağı
Zabıt defteri: Tapu kadastrosu öncesinde tutulan, mülkiyet haklarını gösteren eski resmi kayıt kütüğü
Zaman aşımı: Mülkiyet davalarında, kira alacaklarında veya tapu iptallerinde hakkın düşmesine yol açan yasal süre sınırı
Zayi belgesi: Tapu senedinin kaybedilmesi durumunda tapu müdürlüğünden alınan yenileme evrakı
Zemin etüdü: İnşaat öncesi toprağın taşıma kapasitesini ve deprem riskini ölçen jeolojik mühendislik raporu
Zemin kat: Binanın yol seviyesine en yakın, giriş katı olan bağımsız bölüm katı
Zemin kısıtlamaları: Arsa altından geçen metro, tünel veya altyapı hatlarının tapuya işlenen irtifak kısıtları
Zeytinlik mevzuatı: Zeytinciliğin Islahı Kanunu kapsamında zeytinlik arazilerdeki imar ve yapılaşma yasakları
Zilyet: Taşınmazı fiilen elinde bulunduran, üzerinde fiili kullanım gücü olan şahıs
Zilyetlik: Bir mülkü fiilen kullanma ve üzerinde hakimiyet kurma durumu / Tapusuz arazilerde hak sahipliği göstergesi
Zilyetlikle mülkiyet kazanılması: Tapusuz bir araziyi davasız ve aralıksız 20 yıl boyunca kullanan kişinin mahkeme kararıyla tapu alması süreci / Kadastro tespiti
Zorunlu deprem sigortası: DASK / Gayrimenkul alım satımlarında, elektrik ve su aboneliklerinde yapılması zorunlu olan yasal poliçe
Zorunlu geçit hakkı: Yola çıkışı olmayan bir parselin, mahkeme kararıyla komşu parselden yol yeri satın alması durumu
Zorunlu kamulaştırma: Kamu yararı adına devletin özel mülkü bedelini ödeyerek zorla satın alması süreci
Zuhuri: Eski tapu kayıtlarında sonradan ortaya çıkan arazi fazlalığı

Gayrimenkul Sözlüğü

A

B

C

Ç

D

E

F

G

H

I

İ

J

K

L

M

N

O

Ö

P

R

S

Ş

T

U

Ü

V

Y

Z

Konuşalım!